Οι προφήτες της αγοράς

από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

ΑΝΤΙ ΓΟΥΟΡΧΟΛ «DOLLAR SIGNS»

Στο ακόλουθο άρθρο του, ο γερμανός κοινωνιολόγος Ούλριχ Μπεκ επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση διαψεύδει τα κυριότερα αξιώματα της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας.

Δράμα «Παγκόσμια κοινωνία της διακινδύνευσης»: Πράξη πρώτη: Τσέρνομπιλ. Πράξη δεύτερη: επικείμενη κλιματική καταστροφή. Πράξη τρίτη: 11η Σεπτεμβρίου. Και τώρα, αυλαία στην τέταρτη πράξη: παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις. Πρωταγωνιστές: οι σκληροπυρηνικοί νεοφιλελεύθεροι, οι οποίοι μπροστά στον κίνδυνο εγκατέλειψαν μέσα σε μία μέρα την πίστη στην αγορά, για να προσηλυτιστούν στην πίστη στο κράτος. Τώρα αυτοί παρακαλούν, επαιτούν και ικετεύουν για να πετύχουν τη χάρη εκείνων των κρατικών παρεμβάσεων και εκείνων των χρηματοδοτήσεων των πολλών δισεκατομμυρίων με το χρήμα των φορολογουμένων· κρατικών παρεμβάσεων που, όσο τα κέρδη αφθονούσαν, καταδικάζονταν σαν έργο του διαβόλου.

Πόσο διασκεδαστική θα ήταν η κωμωδία των νεοπροσήλυτων που παίζεται τώρα στην παγκόσμια θεατρική σκηνή, αν δεν είχε την πικρή γεύση της πραγματικότητας! Οχι οι εργαζόμενοι, όχι οι σοσιαλδημοκράτες ή οι κομμουνιστές, όχι οι φτωχοί και οι δικαιούχοι της κοινωνικής πρόνοιας, αλλά τα αφεντικά των τραπεζών και οι κορυφαίοι μάνατζερ της παγκόσμιας οικονομίας ζητούν να παρέμβει το κράτος, για να σώσει την οικονομία από τον εαυτό της. Είναι πρώτος απ' όλους ο Τζόζεφ Λίπσκι, διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και γνωστός φονταμενταλιστής της αγοράς, εκείνος που τώρα, με μια δραματική έκκληση, προτρέπει ξαφνικά τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να κάνουν το ακριβώς αντίθετο από αυτό που κήρυττε μέχρι τώρα, δηλαδή να εμποδίσουν την κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας με μαζικά προγράμματα δημόσιων δαπανών. Παντού έγινε ξαφνικά σαφές ότι χωρίς το κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει τίποτα.

Τι ακριβώς σημαίνει κίνδυνος; Ο κίνδυνος δεν πρέπει να συγχέεται με την καταστροφή. Κίνδυνος σημαίνει το προμήνυμα της καταστροφής. Σίγουρα, οι κίνδυνοι και οι κρίσεις είναι τόσο παλαιοί όσο και η αγορά. Και με αφετηρία την παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929, γνωρίζουμε ότι η οικονομική κατάρρευση μπορεί να συνεπάγεται την πτώση πολιτικών συστημάτων -όπως συνέβη με τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης στη Γερμανία. Γι' αυτό και είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό το ότι, με αφετηρία τη δεκαετία του '70, οι θεσμοί που δημιουργήθηκαν ύστερα από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο από τη Συνδιάσκεψη του Μπρέτον Γουντς και σχεδιάστηκαν ως παγκόσμια πολιτική απάντηση στις παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις (η λειτουργία τους υπήρξε μια θεμελιώδης προϋπόθεση της γέννησης του κοινωνικού κράτους στην Ευρώπη) διαλύθηκαν συστηματικά και αντικαταστάθηκαν από μια σειρά περιστασιακών λύσεων. Από τότε υποχρεωθήκαμε να αναμετριόμαστε με την παράδοξη κατάσταση οι αγορές να είναι περισσότερο απελευθερωμένες και περισσότερο παγκόσμιες από κάθε άλλη φορά, αλλά οι παγκόσμιοι θεσμοί, που ελέγχουν τις επιπτώσεις τους, να έχουν υποστεί δραστική μείωση της δύναμής τους. Αυτός είναι ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους για το γεγονός ότι, ενόψει της νέας έλλειψης συνόρων των αγορών, δεν μπορεί ουσιαστικά να αποκλειστεί μια νέα παγκόσμια οικονομική καταστροφή με διαστάσεις ανάλογες με εκείνες του 1929.

Οπως έχουν καταδείξει η «ασιατική κρίση», η «ρωσική κρίση», η «κρίση της Αργεντινής» και τώρα η αρχόμενη «αμερικανική κρίση», είναι πρώτα τα μεσαία στρώματα εκείνα που αισθάνονται έντονα τις οικονομικές καταστροφές. Κύματα χρεοκοπίας και ανεργίας έχουν συγκλονίσει κατά καιρούς τις διάφορες περιοχές του κόσμου. Οι παγκόσμιοι οικονομικοί κίνδυνοι -όπως και οι παγκόσμιες οικολογικές κρίσεις- δεν μπορούν να περιοριστούν σε τμηματικά οικονομικά συστήματα, αλλά μετατρέπονται σε κοινωνικούς σεισμούς και γεννούν πολιτικούς κινδύνους και καταρρεύσεις. Στην περίπτωση της «ασιατικής κρίσης», μια παρόμοια αλυσιδωτή αντίδραση οδήγησε στην αποσταθεροποίηση ολόκληρων κρατών και σε υπερβολικές βιαιότητες ενάντια στις μειονότητες, που θεωρήθηκαν αποδιοπομπαίοι τράγοι.

Αυτό που μέχρι πριν από μερικά χρόνια φαινόταν αδιανόητο διαγράφεται τώρα σαν μια υπαρκτή δυνατότητα: ο σιδερένιος νόμος της παγκοσμιοποίησης της ελεύθερης αγοράς κινδυνεύει να γίνει κομμάτια και η αντίστοιχη ιδεολογία κινδυνεύει να καταρρεύσει. Παντού στον κόσμο, όχι μόνο στη Νότια Αμερική ή στον αραβικό κόσμο αλλά όλο και περισσότερο και στην Ευρώπη και ακόμα και στην Αμερική, οι πολιτικοί παίρνουν μέτρα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση. Ανακαλύπτουν ξανά τον προστατευτισμό. Υπάρχουν εκείνοι που ζητούν τη δημιουργία νέων υπερεθνικών θεσμών για τον έλεγχο των χρηματιστικών ροών και εκείνοι που εύχονται τη δημιουργία υπερεθνικών συστημάτων ασφάλισης ή μιαν ανανέωση των διεθνών θεσμών. Η συνέπεια είναι ότι η εποχή της ιδεολογίας της ελεύθερης αγοράς είναι ήδη μια ξεθωριασμένη ανάμνηση και ότι έχει γίνει πραγματικότητα το αντίθετό της: η πολιτικοποίηση της οικονομίας της παγκόσμιας αγοράς. Ακόμα και οι θιασώτες της ελεύθερης αγοράς εκφράζουν όλο και πιο ανοιχτά την αμφιβολία ότι μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού απέμεινε ένας μόνον αντίπαλος της ελεύθερης οικονομίας της αγοράς - δηλαδή η αχαλίνωτα ελεύθερη οικονομία της αγοράς, η οποία λησμόνησε τις ευθύνες της για τη δημοκρατία και την κοινωνία και δρα αποκλειστικά με βάση την αρχή της μεγιστοποίησης των βραχυπρόθεσμων κερδών. Μπροστά στους παγκόσμιους κινδύνους οι παραδοσιακές μέθοδοι ελέγχου και αναχαίτισης αποδεικνύονται αναξιόπιστες ή ακατάλληλες. Εκατομμύρια άνεργοι και φτωχοί δεν μπορούν να αποζημιωθούν οικονομικά. Ταυτόχρονα, γίνεται πρόδηλη η κοινωνική και πολιτική εκρηκτικότητα των κινδύνων της παγκόσμιας αγοράς. Πέφτουν οι κυβερνήσεις, γεννιούνται κίνδυνοι εμφυλίων πολέμων. Οταν οι κίνδυνοι γίνονται δημόσια αντιληπτοί, είναι αναπόφευκτο να τεθεί το ζήτημα της ευθύνης. Αυτή η δυναμική τείνει προς μιαν ανατροπή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής (...).

7 - 27/07/2008

Oι μπλόγκερ στο επίκεντρο κοινοβουλευτικής έκθεσης

'Είμαι μπλόγκερ, άρα υπάρχω'': αυτό φαίνεται να πιστεύουν συχνά πολλοί μπλόγκερ που διατυπώνουν τις απόψεις τους στο Διαδίκτυο. Δεν λείπουν όμως συχνά και οι κακοπροαίρετοι μπλόγκερ, που χρησιμοποιούν τα μπλογκ τους για ανέντιμους σκοπούς. H έκθεση της Marianne Mikko ζητά ένα νομικό καθεστώτος για τους μπλόγκερ, καθώς και έναν Διαμεσολαβητή που θα εγγυάται την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης.Γνωρίζετε τα μπλογκ; Έχετε δικό σας μπλογκ, δηλαδή τη δική σας μερίδα στον "παράδεισο" του Διαδικτύου; Aν όχι, σας υπενθυμίζουμε ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο εύκολο σήμερα από το να δημιουργήσει κανείς το μπλογκ του και να εκφράσει σ'αυτό τις απόψεις του δίνοντας παράλληλα την ευκαιρία και σε άλλα άτομα να εκφραστούν για το ίδιο θέμα. Συνήθως τα μπλογκ ενημερώνονται συχνά και αντανακλούν την προσωπικότητα του δημιουργού τους.

Tα μπλογκ είναι λοιπόν ένα σημαντικό μέσο εδραίωσης της δημοκρατίας. Aυτό υποστηρίζει άλλωστε και η έκθεση της Marianne Mikko (από τη Σοσιαλιστική Ομάδα). H Εσθονή ευρωβουλευτής εφιστά όμως την προσοχή μας κατά της συγκέντρωσης των μέσων μαζικής ενημέρωσης στα χέρια λίγων εταιριών και ζητά κοινωνικές και νομικές εγγυήσεις για τους δημοσιογράφους και τους συντάκτες.

''Tα μέσα μαζικής ενημέρωσης αποτελούν ισχυρό εργαλείο, το οποίο δεν θα πρέπει να διαχειρίζεται βάσει μόνο οικονομικών όρων" τονίζει η ευρωβουλευτής από την Εσθονία, της οποίας η έκθεση εγκρίθηκε από την επιτροπή Πολιτισμού στις 3 Ιουνίου. Γι'αυτό και η κα Mikko ζητά με την έκθεσή της την καθιέρωση ενός νομικού πλαισίου που θα διέπει τους μπλόγκερ και θα αποτρέπει την τυχόν μετατροπή του διαδικτυακού "παραδείσου" σε κόλαση...

Tο κοινό δεν απειλείται από τα μπλόγκερ -μήπως θα έπρεπε;

Oι μπλόγκερ στο σύνολό τους δεν αποτελούν απειλή, αλλά ορισμένοι από αυτούς "μολύνουν" τον κυβερνοχώρο

Marianne Mikko

Mιλώντας για την έκθεση της η κα Mikko μας είπε ότι "μέχρι στιγμής τα μπλογκ στο σύνολο τους αποτελούν έναν παράδεισο καλών προθέσεων. Ωστόσο, καθώς αυξάνεται σταδιακά ο αριθμός τους, όλο και πιο άνθρωποι θα γίνονται χρήστες τους".

Σε ερώτηση αν θεωρεί τους μπλόγκερ απειλή, η Marianne Mikko είπε χαρακτηριστικά: "Δεν τους βλέπουμε ως απειλή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι σε θέση να "μολύνουν" σημαντικά τον κυβερνοχώρο. Bρισκόμαστε ήδη συχνά αντιμέτωποι με πολλά spam, κακή πληροφόρηση και κακόβουλες προθέσεις στο Διαδίκτυο".

''Θεωρώ ότι το κοινό εξακολουθεί να εμπιστεύεται τα μπλογκ, καθώς φαίνονται ειλικρινή και θα πρέπει να παραμείνουν έτσι. Για το λόγο αυτό χρειαζόμαστε μια εγγύηση ποιότητας" προσθέτει η εισηγήτρια της έκθεσης σχετικά με " τη συγκέντρωση και τον πλουραλισμό στα μέσα ενημέρωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση".

Kαι αν γίνουν τα λόμπι και τα μπλογκ συνώνυμα;

Kατά τη γνώμη του Bέλγου ευρωβουλευτή Ivo Belet, τα μπλογκ συνεισφέρουν στη δημιουργία ενός "πολύπλευρου και πολύχρωμου τοπίου", γι'αυτό και "δεν θα πρέπει να υφίστανται περιορισμούς". O ευρωβουλευτής από την Ομάδα τoυ Ευρωπαϊκoύ Λαϊκoύ Κόμματoς και των Ευρωπαίωv Δημoκρατώv παραδέχεται ωστόσο ότι θα πρέπει να διευθετηθούν ορισμένα νομικά θέματα, όπως είναι το απαράβατο της ιδιωτικής ζωής.

O Jorgo Chatzimarkakis, μέλος της Ομάδας της Συμμαχίας Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη, μας είπε από τη μεριά του ότι πιστεύει ότι οι μπλόγκερ δεν μπορούν αυτομάτως να θεωρηθούν απειλή. "Φανταστείτε όμως ομάδες πίεσης, λόμπι ή άτομα με διάφορα συμφέροντα να χρησιμοποιούν τα μπλογκ για να περάσουν τα μηνύματά τους. Tα μπλογκ είναι πανίσχυρα εργαλεία, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια εξελιγμένη μορφή λόμπι, κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως απειλή" είπε χαρακτηριστικά ο ευρωβουλευτής από τη Γερμανία.

"H έκθεση της κας Mikko αφορά κάθε μπλόγκερ που εκπροσωπεί ή εκφράζει κάτι περισσότερο από την προσωπική του άποψη" σημειώνει ο κ. Chatzimarkakis.

H γνώμη σας μας ενδιαφέρει!

Εσείς έχετε δικό σας μπλογκ; Aν ναι, γιατί; Πιστεύετε ότι η κοινοβουλευτική αυτή έκθεση σας αφορά; Είστε υπέρ ή κατά των μπλογκ; Πιστεύετε ότι χρειάζεται μια νομοθεσία σε κοινοτικό επίπεδο; H γνώμη σας μας ενδιαφέρει! Mπορείτε να στείλετε όλα τα σχόλιά σας σχετικά με τα θέματα που θίγει το παρόν άρθρο, στην εξής διεύθυνση: web-editor-el@europarl.europa.eu

Αναφ. : 20080605STO30955

Αναλυτικά :

Σχέδιο έκθεσης σχετικά με τη συγκέντρωση και τον πλουραλισμό στα μέσα ενημέρωσης στην ΕΕ

Η μεγαλύτερη απεργία της τελευταίας 4ετίας

Τριήμερο σφυροκόπημα

«Το έκτρωμα να μην περάσει»

48ωρη τεχνικών σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, χωρίς εφημερίδες μεθαύριο

Επιχείρηση «σκούπα»

Εικόνες χωματερής

Προβληματίζει ο τρόπος εναπόθεσης

6ωρη κατάληψη στο δημαρχείο της Αθήνας

Ο Παπαγεωργόπουλος έστειλε στον εισαγγελέα τους συνδικαλιστές

Σφαγή στις πρόωρες

Συνεχίζουν στη ΔΕΗ

Κυβέρνηση: «Κλειδί» η Πέμπτη

«Να αποσυρθεί το νομοσχέδιο»

Ολονυχτία στη Βουλή

Δημοσιογραφία του μέλλοντος

Γ. ΒΩΚΟΣ

Σε πολλά από τα βιβλία του Ιουλίου Βερν, ο οποίος δεν είναι μόνο συγγραφέας για παιδιά και εφήβους, όπως τον θέλουν οι περισσότεροι, η δημοσιογραφία και κυρίως οι δημοσιογράφοι έχουν ρόλο να παίξουν. Συνήθως παρακολουθούν τα γεγονότα και τα καταγράφουν, βοηθώντας τον αναγνώστη στην παρακολούθηση της πλοκής του έργου. Αλλοτε, σπανιότερα, παίρνουν μέρος στην περιπέτεια και αναδεικνύονται δευτερεύοντες ήρωες. Υπάρχει όμως ένα μικρό αφήγημα του Βερν στο οποίο κεντρικός ήρωας είναι ένας δημοσιογράφος, ο Αμερικανός μεγιστάνας του τύπου Φράνσις Μπένετ. Ο τίτλος του αφηγήματος είναι: Η ημέρα ενός Αμερικανού δημοσιογράφου το 2889.

Το όνομα του πρωταγωνιστή δεν έχει επιλεγεί τυχαία, μια και ο Φράνσις είναι μακρινός απόγονος του υπαρκτού ιστορικά Τζέημς Γκόρντον Μπένετ, ο οποίος ίδρυσε την πρώτη μοντέρνα εφημερίδα στη Νέα Υόρκη το 1835, την περίφημη New York Herald. Η καινούργια εφημερίδα, έξι φορές φθηνότερη από τους ανταγωνιστές, υπηρετεί συγκεκριμένες αρχές: το ελκυστικό κασέ με τα σύντομα ρεπορτάζ και την ευρεία εικονογράφηση αντικαθιστούν τα βαριά - και ίσως βαρετά; - αναλυτικά άρθρα, ενώ μεγάλη σημασία δίνεται σε θέματα που ως τότε δεν απασχολούσαν σχεδόν καθόλου τον τύπο, όπως το αστυνομικό ρεπορτάζ, τα σπορ, η οικονομία και η κοσμική ζωή. Η εφημερίδα αποφεύγει συστηματικά να πάρει σαφείς πολιτικές θέσεις, σε ευθεία αντίθεση με όλες τις άλλες που είναι έντυπα γνώμης. Οι επαγγελματίες δημοσιογράφοι δυσανασχετούν και διαμαρτύρονται, αλλά το κοινό επικροτεί: η εφημερίδα έχει τεράστια κυκλοφορία.

Η επιτυχία του παππού πολλαπλασιάζεται στο αφήγημα του Βερν από τον μακρινό εγγονό, ο οποίος, εκμεταλλευόμενος τις προόδους της τεχνολογίας, ίδρυσε την «τηλεφωνική δημοσιογραφία», αλλάζοντας τον τίτλο του εντύπου σε Earth Herald. Η γραπτή μορφή καταργήθηκε και οι συνδρομητές μπορούν να πληροφορηθούν αυτό που τους ενδιαφέρει σε μια σύντομη τηλεφωνική συζήτηση με τον εξειδικευμένο συντάκτη, ενώ, με κάποια επιπλέον οικονομική επιβάρυνση, μπορούν να συνδυάσουν τον ήχο με την εικόνα μέσω του «φωτοτηλεφώνου». Δεν είναι καθόλου παράξενο που με την καινοτομία αυτή ο αριθμός των συνδρομητών έφτασε τα ογδόντα πέντε εκατομμύρια, ενώ τα καινούργια γραφεία της εφημερίδας στεγάζονται σε ένα τεράστιο κτίριο που απλώνεται σε «δώδεκα τετραγωνικά χιλιόμετρα».

Ευτυχής ο «βασιλιάς του τύπου» Φράνσις Μπένετ μπορεί να ξεκινήσει την ημέρα του στις 25 Ιουλίου του 2889, η οποία αρχίζει με την επίσκεψη στις διάφορες αίθουσες σύνταξης της εφημερίδας. Στην πρώτη, που είναι από τις σημαντικότερες, στεγάζονται οι «εκατό λογοτέχνες που γράφουν ο καθένας το κεφάλαιο που του αναλογεί από τα εκατό μυθιστορήματα που η εφημερίδα προσφέρει καθημερινά σε συνέχειες στους συνδρομητές της». Πρόκειται για ένα από τα πιο δημοφιλή τμήματα της Earth Herald, σχεδόν το ίδιο προσοδοφόρο με το τμήμα της διαφήμισης που ο εκδότης θα επισκεφτεί λίγο αργότερα. Ακολουθεί η επίσκεψη στο επιστημονικό τμήμα όπου ειδικοί επιστήμονες ασχολούνται με την επίλυση εξισώσεων 95ου βαθμού και τη μελέτη του χώρου με 24 διαστάσεις.

Στην αίθουσα των πολιτικών συντακτών, όπου είναι συγκεντρωμένοι οι εκπρόσωποι των σημαντικών κρατών της γης, ο Φράνσις είναι υποχρεωμένος να βάλει στη θέση του με τρόπο ξηρό τον πρεσβευτή της Αγγλίας που ζητά τη συνδρομή του εναντίον των φημών που θέλουν την προσάρτηση της χώρας τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν μπορώ αγαπητέ μου, απαντά ο εκδότης, να προχωρήσω σε αυτήν την αντιπατριωτική εκστρατεία!». Σήμερα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αίθουσα των συνεντεύξεων, όπου οι βεντέτες είναι δύο: ο πρόεδρος της χώρας Γουίλκοξ και ο ειδεχθής εγκληματίας Τσάπμαν. Ο πρώτος έδωσε επαρκείς εξηγήσεις για την ελαφρά αδιαθεσία που τον ταλαιπωρεί τον τελευταίο καιρό. Ο δεύτερος όμως είναι αυτός που αποσπά την προσοχή του κοινού: «Πήρατε συνέντευξη από τους ενόρκους;», ρωτά ο Φράνσις. «Ναι» απαντούν οι δημοσιογράφοι και συμπληρώνουν: «Ολοι συμφώνησαν στην ενοχή του και συνεπώς ο Τσάπμαν θα εκτελεστεί χωρίς να καταδικαστεί». «Τέλεια!... Τέλεια!...», απαντά ο μεγιστάνας του Τύπου.

Η 25 Ιουλίου 2889 πλησιάζει στο τέλος της. Η ημέρα όμως είναι σημαδιακή, συγκυρία που προφανώς εξηγεί την επιλογή της από τον Βερν. Πράγματι την ημέρα αυτή διάλεξε να αναστηθεί ο μεγάλος επιστήμων Ναθαναήλ Φέημπορν, όταν, εκατό χρόνια νωρίτερα, αποφάσισε να υποβληθεί στην τεχνική της κρυογονικής. Τα μεγάλα στελέχη, οι επιστήμονες και ο ίδιος ο Φράνσις συγκεντρώνονται στην αίθουσα των πειραμάτων, μπροστά στο φέρετρο. Ο παγωμένος επιστήμων «μοιάζει με μούμια, κίτρινος, σκληρός, ξηρός». Οι ειδικοί εφαρμόζουν την επιστημονική μέθοδο για την ανάστασή του. Ο Ναθαναήλ, όμως, δεν ανασταίνεται. «Νεκρός;», ρωτά ο Φράνσις. «Πιο νεκρός δεν γίνεται», απαντά ο ειδικός. «Η μέθοδος αυτή πρέπει να τελειοποιηθεί», παρατηρεί ο μεγιστάνας. «Η τελειοποίηση. Αυτή είναι η λέξη», συμφωνεί ο επιστήμων.

Το βράδυ ο Φράνσις, μόνος του, κάνει ταμείο. Διακόσιες πενήντα χιλιάδες δολάρια είναι το καθαρό κέρδος της ημέρας, πενήντα χιλιάδες δολάρια περισσότερο από την προηγούμενη. Ο Βερν συμπεραίνει: «Καλό επάγγελμα, το επάγγελμα του δημοσιογράφου στο τέλος του ΧΧΙΧου αιώνα!».

Ο κ. Γεράσιμος Βώκος είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το ΒΗΜΑ, 16/03/2008

ΒΗΜΑ: Φάκελος Κεντροαριστερά

Εχουν οι σοσιαλιστές ένα καινούργιο όραμα;
Α. ΛΙΑΚΟΣ
Η σοσιαλδημοκρατία ήταν μια δύναμη αποτελεσματική: επέβαλε αλλαγές, θεσμικές, οικονομικές ή κοινωνικές, που άλλαξαν και εκσυγχρόνισαν όχι μόνο τον καπιταλισμό αλλά και τον ίδιο τον σοσιαλισμό. Σήμερα, σε σύγκριση με τη δεκαετία του '60, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης έχουν απoλέσει ικανό ποσοστό της εκλογικής ισχύος τους. Εχουν εισέλθει σε πορεία βραδείας ολίσθησης, καθώς κάθε επόμενη δεκαετία εμφανίζεται εκλογικά λιγότερο αποδοτική από την ...

Κρίση στρατηγικής
Ι. ΛΟΥΛΗΣ
Στη μάχη των «κύκλων κυριαρχίας» είναι γεγονός ότι η Σοσιαλδημοκρατία περνάει κρίση - με την έννοια ότι χάνει περισσότερες μάχες από εκείνες που κερδίζει. Γνωρίζω ότι αρκετοί από τον χώρο της αριστερίζουσας διανόησης θα αποδώσουν την κρίση αυτή σε «ιδεολογικούς λόγους», κάνοντας περίπλοκες αναλύσεις. Και όμως η πραγματικότητα είναι απλή: Η κρίση της Σοσιαλδημοκρατίας δεν είναι ιδεολογική. Αλλά στρατηγική. Με δυο λόγια, αδυνατεί να προσαρμοσθεί στα δεδομένα της «εποχής του ...

Νέα πολιτική βούληση
Α. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ιστορικά μιλώντας η πορεία της σοσιαλδημοκρατικής Αριστεράς είναι άρρηκτα δεμένη με αυτή του διεκδικητικού και συνεργατικού κινήματος των εργαζομένων και φέρει την ανεξίτηλη σφραγίδα της κοινωνικής ισότητας και του πολιτικού βολονταρισμού. Οποια εκδοχή σοσιαλδημοκρατικού συμβιβασμού ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία και αν διερευνήσουμε, από την πλέον ριζοσπαστική ως την πλέον ρεφορμιστική, θα βρούμε στο επίκεντρό της αυτά τα δύο σημαίνοντα χαρακτηριστικά: την ...

Βιώνουμε την τυραννία της κοινής γνώμης;
Τη νέα κυρίαρχη συνιστώσα των σύγχρονων δημοκρατιών, αυτήν της κοινής γνώμης, αναδεικνύει μέσα από το δοκίμιό του «Η βασίλισσα του κόσμου» (La Reine du monde) ο γάλλος φιλόσοφος Ζακ Ζυλιάρ (Jacques Julliard) ισχυριζόμενος μάλιστα ότι ο ρόλος της είναι πλέον τόσο ισχυρός ώστε καθιστά την αντιπροσωπευτική δημοκρατία στα δυτικά πολιτικά συστήματα «ξεπερασμένη». Μέσα από το συγκεκριμένο δοκίμιο ο Ζυλιάρ χρησιμοποιώντας το παράδειγμα του δημοψηφίσματος του 2005 στη Γαλλία, ή της ...

Σκοπιανό: Το χρονικό μιας κρίσης

Από τον Τίτο στον Νίμιτς

Το χρονικό μιας κρίσης που κρατάει 17 χρόνια

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΑ ΠΕΛΩΝΗ

Πώς φτάσαμε από την ίδρυση της ΠΓΔΜ στη διαιώνιση (από το 1991) της «περιπέτειας» ενός ονόματος και τι σημαίνει η παρούσα, κρίσιμη φάση στην οποία έχει εισέλθει το ζήτημα μετά και την κατάθεση της νέας πρότασης Νίμιτς; «ΤΑ ΝΕΑ» απαντούν σε 10 + 1 βασικά σημεία για το Σκοπιανό.

10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις

1 Πότε ιδρύθηκε η ΠΓΔΜ;Πότε άρχισε η περιπέτεια του ονόματος;
Στις 25 Ιουνίου 1991 πρώτα η Κροατία και η Σλοβενία κήρυξαν την αποχώρησή τους από τη Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία. Την επομένη ακριβώς η «Μακεδονική» Βουλή συζήτησε το ζήτημα της απόσχισης και της «Μακεδονίας». Οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές έλαβαν χώρα στις 11 και 25 Νοεμβρίου 1990 και η πρώτη επίσημη σύγκληση της νέας Βουλής τον Ιανουάριο του 1991. Στις 27/1 του 1991 οι βουλευτές εξέλεξαν τον Κίρο Γκλιγκόροφ στην προεδρία της Δημοκρατίας. Η ΠΓΔΜ ήταν η μοναδική περίπτωση στη Γιουγκοσλαβία όπου δημιουργήθηκε συμμαχία κομμουνιστών-εθνικιστών.
Το Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε., με τη συμμετοχή και του τότε υπουργού Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά, αποδέχθηκε στις 16 Δεκεμβρίου του 1991 τη διάλυση της Πρώην Γιουγκοσλαβίας και αναγνώρισε την κρατική οντότητα της Κροατίας, της Σλοβενίας και των Σκοπίων. Κατά τον Α. Σαμαρά είχε κλείσει το θέμα της ονομασίας, αλλά οι θέσεις του δεν επιβεβαιώθηκαν, καθώς στα κοινοτικά έγγραφα το νέο κράτος εξακολουθούσε να εμφανίζεται ως «Μακεδονία», χωρίς εισαγωγικά.
2 Τι προέβλεπε η περίφημη πρόταση Πινέιρο;
Τον Απρίλιο του 1992 ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Πορτογαλίας Ζοζέ Πινέιρο πρότεινε συμβιβασμό με αποδοχή από την πλευρά της Ελλάδας μιας σύνθετης ονομασίας για το νέο κράτος με επικρατέστερη την «Νοβοματσεντόνια» (Νέα Μακεδονία), την οποία απέρριψε η Αθήνα.
3 Πότε υπεγράφη και τι προβλέπει η Ενδιάμεση Συμφωνία;
Υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 1995 από τις δύο χώρες και παραμένει σε ισχύ μέχρι σήμερα. Η Ελλάδα ήρε το εμπορικό εμπάργκο που είχε επιβάλει στα Σκόπια τον Φεβρουάριο του 1994, ενώ η ΠΓΔΜ αποδέχθηκε να αντικαταστήσει στη σημαία τον Ήλιο της Βεργίνας και να αλλάξει το Σύνταγμά της, αφαιρώντας από τις διατάξεις του όλες τις αλυτρωτικές αναφορές που η ελληνική πλευρά χαρακτήριζε «επιθετικές βλέψεις» (όπως την αναφορά που έκανε λόγο για «δικαιώματα των μελών του μακεδονικού λαού σε γειτονικές χώρες»). Με την Ενδιάμεση Συμφωνία παρέμεινε σε εκκρεμότητα μόνο το ζήτημα της ονομασίας, για το οποίο συμφωνήθηκε να ανοίξει κύκλος διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
4 Τι προβλέπει η σημερινή πρόταση Νίμιτς;
Η φόρμουλα Νίμιτς είναι μια παραλλαγή της διπλής ονομασίας, που προτείνει τη διατήρηση της συνταγματικής ονομασίας των Σκοπίων (αναγνωρίζεται δηλαδή ότι το συνταγματικό της όνομα είναι «Δημοκρατία της Μακεδονίας») για χρήση στο εσωτερικό της χώρας και μία σύνθετη ονομασία για τα Σκόπια, η οποία θα χρησιμοποιείται από την Ελλάδα και τους Διεθνείς Οργανισμούς. Από τα πέντε προτεινόμενα ονόματα η ελληνική πλευρά προκρίνει το «Δημοκρατία της Άνω Μακεδονίας», η σκοπιανή πλευρά τα «Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας» και «Δημοκρατική Πολιτεία (Democratic Republic) της Μακεδονίας» και οι ΗΠΑ το «Νέα Δημοκρατία της Μακεδονίας» (το πέμπτο προτεινόμενο όνομα είναι «Συνταγματική Δημοκρατία της Μακεδονίας»).
5 Απαγορεύει η πρόταση τη χρήση του όρου «Μακεδονία» στην Ελλάδα;
Στο σχετικό κείμενο αναφέρεται ότι «κανένα κράτος δεν θα έχει αποκλειστικά δικαιώματα, πολιτικά είτε εμπορικά, στα ονόματα “Μακεδονία ή μακεδονικός” μόνο του». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αυτό δημιουργεί επιπλοκές στην Ελλάδα, καθώς δημιουργεί ζήτημα για τις διοικητικές περιφέρειες της Μακεδονίας, καθώς και για το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης. Πάντως, τα ονόματα «Μακεδονία» και «μακεδονικός» μπορεί να χρησιμοποιούνται εμπορικά και από τα δύο μέρη και τους πολίτες και από νομικά αναγνωρισμένες ομάδες των δύο μερών.
6 Πόσες χώρες έχουν αναγνωρίσει την ΠΓΔΜ ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας»; 123 χώρες έχουν αναγνωρίσει την ΠΓΔΜ με τη συνταγματική της ονομασία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ανάμεσα σε αυτά οι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα, δηλαδή τρία από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
7 Σε ποια περίπτωση η Ελλάδα θα ασκήσει βέτο;
Η Ελλάδα μιλά για συνολική αξιολόγηση της ενδεχόμενης υποψηφιότητας της ΠΓΔΜ στους ευρωατλαντικούς θεσμούς. Η μη ικανοποίηση του κριτηρίου της καλής γειτονίας, που αποτελεί συστατική παράμετρο της Συμμαχίας, αποτελεί για την Ελλάδα «κόκκινη γραμμή». Πάγια θέση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι η μη εξεύρεση αμοιβαίας αποδεκτής λύσης στο ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων, θα σημάνει αυτόματα τη μη πρόσκλησή της για ένταξή της στο ΝΑΤΟ στη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας που θα πραγματοποιηθεί στις αρχές Απριλίου στο Βουκουρέστι.
8 Μπορεί η Ελλάδα να ασκήσει βέτο,αν προηγουμένως δεν έχει καταγγείλει την Ενδιάμεση Συμφωνία;
Η Ενδιάμεση Συμφωνία είναι διμερής συμφωνία- εκτός ΝΑΤΟ- και δεν περιορίζει, ούτε επηρεάζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχουν τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας.
9 Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις ενός ελληνικού βέτο;
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η άσκηση βέτο από την ελληνική πλευρά, θα φέρει σε δύσκολη θέση την Αθήνα και θα οδηγήσει στη διεθνή της απομόνωση, καθώς η μη πρόσκληση της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ λόγω ενδεχόμενου ελληνικού βέτο, θα ερμηνευθεί από Ευρωπαίους και Αμερικανούς εταίρους ως αρνητική στάση απέναντι στην ασφάλεια και σταθερότητα που απαιτείται στην περιοχή των Βαλκανίων. Σε περίπτωση άσκησης βέτο από την Αθήνα, η ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ θα επανεξεταστεί στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2009.
10 Εάν η ΠΓΔΜ προσφύγει στα Ηνωμένα Έθνη και ζητήσει αναγνώριση με τη συνταγματική ονομασία,πώς μπορεί να το επιτύχει;
Για να αλλάξει η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών προϋπόθεση είναι να υπάρξει νέα απόφασή τους, στην οποία απαιτείται πλειοψηφία των δύο τρίτων.
11 Πόσα χρήματα έχουν επενδύσει οι Έλληνες επιχειρηματίες στη γειτονική χώρα;
Περίπου 300 ελληνικές επιχειρήσεις έχουν επεκτείνει τις επενδύσεις τους στην ΠΓΔΜ, απασχολώντας περί τους 20.000 εργαζομένους. Χαρακτηριστικό της άνθησης των ελληνικών επενδύσεων στα Σκόπια είναι το γεγονός ότι ο όγκος του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών κατάφερε μέσα σε μια δεκαετία να δεκατετραπλασιαστεί αγγίζοντας από τα 52 εκατ. ευρώ το 1995 τα 758,4 εκατ. ευρώ το 2006, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, ενώ οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το ελληνικό Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων στα Σκόπια, το μέγεθος των ελληνικών επενδύσεων- σύμφωνα με το επενδεδυμένο κεφάλαιοανέρχεται σε 950 εκατ. ευρώ καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση, ενώ οι σαράντα μεγαλύτερες εταιρείες ελληνικών συμφερόντων στην ΠΓΔΜ διαθέτουν επενδεδυμένο κεφάλαιο που αγγίζει τα 830 εκατ. ευρώ.

Από τον Τίτο στον Νίμιτς

Αν ο αλυτρωτισμός ήταν ο εχθρός έναντι του οποίου ήθελε η Ελλάδα να προφυλαχθεί, αυτό που κατάφερε στην πραγματικότητα ήταν να τον γιγαντώσει, να τον θεριέψει, μέσα σε 16 χρόνια. Και να τον βρίσκει τώρα απέναντί της, ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία

Γνώμη
Νίμιτς και Πινέιρο

Του ΠΑΥΛΟΥ ΤΣΙΜΑ

Πρώτα η κοινωνία, οι δημοσιογράφοι έπονται...

Της ΦΑΝΗΣ ΠΕΤΡΑΛΙΑ

«Αλήτες, ρουφιάνοι,δημοσιογράφοι...» Δημώδες

Μέσα στον πολυσήμαντο μιντιακό χαμό του τελευταίου καιρού, η δημοσιογραφία ως επάγγελμα ήρθε και πάλι στο προσκήνιο. Με κάθε είδους αναφορές, γραπτές ή προφορικές, και με μόνιμη την επωδό: «Και η ΕΣΗΕΑ τι κάνει;».

Φέρνοντας στην επιφάνεια τη χρόνια αδυναμία της να παρεμβαίνει ουσιαστικά σε κρίσιμα προβλήματα όπως η δημοσιογραφική διαπλοκή, συνώνυμο συχνά της διαφθοράς. Εκδίδει ανακοινώσεις, πολλές φορές οξύτατες, όμως τα αποτελέσματα πενιχρά. Είτε γιατί δεν δύναται είτε γιατί εξακολουθεί να εμφορείται από την άποψη πως τέτοια θέματα προσφέρονται περισσότερο για ημερίδες παρά για συνεδριάσεις διοικητικών συμβουλίων.

Αποψη η οποία φαίνεται να ικανοποιεί και όλους εκείνους που πιστεύουν ότι η ΕΣΗΕΑ αρκεί και μόνο που υπάρχει. Χρήσιμη για την υπεράσπιση των συμφερόντων των μελών της. Και γιατί όχι, ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός, χρήσιμη και για το κύρος το οποίο προσδίδει στα μέλη της, για τους εξισορροπητικούς της ρόλους, για τα άλλοθι (ιδέ απόρρητο) που μπορεί να παρέχει ακόμη και σε «δημοσιογράφους» που, αν και αυτοαποκαλούμενοι, δεν είναι πλέον δημοσιογράφοι.

Υπάρχουν, ωστόσο, και οι άλλοι. Εκείνοι οι οποίοι ειλικρινά βασανίζονται από την ηθική παρακμή στο επάγγελμα, την αδιαφάνεια, τις εξαρτήσεις, τις συναλλαγές, το χαμηλό επίπεδο. Φοβάμαι, όμως, ότι και σ' αυτή την περίπτωση, πολλούς πρωτίστως τους ενδιαφέρει η καθαρότητα και η εικόνα προς τα έξω της ΕΣΗΕΑ και των μελών της. Η χαμένη τιμή ενός σπουδαίου επαγγέλματος, που την ξεπούλησαν λίγοι και την χρεώνονται οι πολλοί. Δημοσιογράφοι των μυθικών κερδών, των αξιοπρεπών μισθών και του φτηνού μεροκάματου.

Αλήθεια, όμως, το κυρίως πρόβλημα είναι το πόσο αμόλυντη πρέπει να εμφανίζεται η ΕΣΗΕΑ; Πόσο ικανή είναι να υπερασπίζεται την τιμή των μελών της ή πόσο ικανή να υπερασπίζεται την κοινωνία; Τους παραδομένους (μετά το σωτήριο έτος 1989) στην ασυδοσία των ΜΜΕ, της πολιτικής σκοπιμότητας και του κέρδους, πολίτες αυτής της χώρας; Καίριο, πιστεύω, το ερώτημα.

Νιώθω τον πειρασμό να καταφύγω και πάλι στην εξής, κάπως «φουτουριστική», υπόθεσή μου: Ας υποθέσουμε ότι κάτι γινόταν και μια μέρα η ΕΣΗΕΑ ανακάλυπτε και τιμωρούσε όλους τους παρεκκλίνοντες δημοσιογράφους της. Διαγράφοντάς τους οριστικά από τα μητρώα της. Τι θα ακολουθούσε; Θα συνέχιζαν με περισσότερο φανατισμό το έργο τους.

Ας φανταστούμε ακόμη ότι η ΕΣΗΕΑ προχωρούσε πιο πέρα, στον διά πελέκεως ή άλλου μέσου... αποκεφαλισμό τους. Τι θα ακολουθούσε; Την επόμενη, πρωί πρωί και πριν ακόμη την ταφή των κομμένων κεφαλών, οι επιχειρηματίες των ΜΜΕ θα τους είχαν ήδη αντικαταστήσει με άλλους. Το ίδιο ανήθικους, κίτρινους, αδίστακτους. Και, φυσικά, κατά προτίμηση μη μέλη της ΕΣΗΕΑ.

Γιατί, το έχουμε ξαναπεί, το κυρίαρχο σύστημα χωρίς τέτοιου είδους δημοσιογράφους δεν μπορεί να λειτουργήσει. Χωρίς αυτούς τους μοχλούς, δεν παίρνει μπρος. Είναι οι ενδιάμεσοι, οι διαμεσολαβητές για να περνούν σκοπιμότητες, συμφέροντα, ιδεολογίες, η διαφθορά. Το πολιτικο-κοινωνικό σύστημα τούς χρειάζεται απαραίτητα και παραμένοντας το ίδιο, θα τους παράγει εσαεί. Τελεία και παύλα.

Στην αναζήτηση ενόχων για ένα πρόβλημα προπαντός πολιτικό, βολεύει το μπαλάκι να ρίχνεται μόνο στους δημοσιογράφους. Η παρανομία και το χάος να μην αποτελούν παρά μόνο ζήτημα δημοσιογραφικής παρέκκλισης. Οι έχοντες συμφέρον, υποκριτικά και ανακουφισμένοι, μετατοπίζουν το πρόβλημα, στέλνοντας μήνυμα στην ΕΣΗΕΑ: «Αυτορυθμιστείτε γιατί χανόμαστε!». Και ανάγουν τη δεοντολογία πάνω από το νόμο.

Τα πειθαρχικά, καλούμενα να ελέγξουν το χάος, ποτέ δεν μπόρεσαν να αναδείξουν τέτοιες περιπτώσεις. Ποτέ δεν τιμώρησαν κάποιον για λόγους σκοτεινής οικονομικής εμπλοκής. Αλλά και πολλοί, οι οποίοι διαγράφονται για άλλους, αντιδεοντολογικούς λόγους, δεν φαίνεται να τις παίρνουν επί πόνου τις τιμωρίες. Ξαναεγγράφονται άλλωστε, ενώ υπάρχουν αρκετοί που συστηματικά επιδίδονται σ' ένα αδιάκοπο μπες - βγες.

Η απουσία της ταυτότητας της ΕΣΗΕΑ δεν φαίνεται να γίνεται ιδιαιτέρως αισθητή σε πολλά παραφουσκωμένα από κάθε είδους κάρτες πορτοφόλια.

Ομως, γιατί κάθε φορά που γίνεται λόγος για τους δημοσιογράφους η αναφορά περιλαμβάνει μόνο τα 4.500 μέλη της ΕΣΗΕΑ; Οι δημοσιογράφοι είναι πολύ περισσότεροι. Είναι και τα μέλη των τεσσάρων ακόμη ενώσεων, είναι και οι δημοσιογράφοι στον προθάλαμο, που απαραιτήτως περιμένουν από τρία έως έξι εργάσιμα χρόνια ώσπου να εγγραφούν στην ΕΣΗΕΑ. Είναι, προπαντός, και το μέγα πλήθος εκείνων που επί χρόνια και χρόνια δουλεύουν σκληρά σε άτυπες μορφές εργασίας, πληρώνονται «με μπλοκάκι» και η ΕΣΗΕΑ δεν τους κάνει μέλη της (πανευρωπαϊκή πρωτοτυπία). Ο ραγδαία αυξανόμενος αριθμός τους (στους νεοεργαζόμενους τείνουν να φτάσουν τους μισούς) γρήγορα θα απειλήσει την ενότητα του κλάδου, θα αφήσει να χαθούν πολύτιμες εισφορές στα ταμεία και θα θέσει σε δοκιμασία την επιτυχία μελλοντικών απεργιακών κινητοποιήσεων.

Δύσκολοι οι συνδικαλιστικοί καιροί και γι' αυτά τα προβλήματα.

Δύσκολες, δυσκολότατες, και οι μάχες που θα πρέπει να δοθούν στο δημοσιογραφικό κόσμο για να παταχθούν οι αθέμιτες συναλλαγές, να ελεγχθούν οι κρατικοί μισθοί, να σταματήσει το επιχειρείν σε ΜΜΕ, να αποκλεισθούν με νόμο και κοινοβουλευτικό έλεγχο τα μυστικά κονδύλια. Να πάψουν στο ρεπορτάζ να θεωρούνται «πηγές» οι εξαρτήσεις από κέντρα εξουσίας, να καταργηθούν οι φορολογικές διατάξεις που επιτρέπουν στα ΜΜΕ δαπάνες χωρίς δικαιολογητικά και «μαύρες» σχέσεις ανάμεσα σε εργοδότες και εργαζόμενους. Να απορριφθεί το ισχύον και να διεκδικηθεί ένα πραγματικό «πόθεν έσχες», και λοιπά και λοιπά.

Πριν όμως απ' όλα, η ΕΣΗΕΑ θα πρέπει να αποδεχτεί ότι η υπεράσπιση της κοινωνίας προηγείται εκείνης των μελών της. Και ότι οι καταστάσεις πλέον την ξεπερνούν. Οσο κι αν πασχίζουν διοικητικά και πειθαρχικά συμβούλια, όσο κι αν επιστρατευθούν δεοντολογίες, το τέρας απέναντί της είναι μια αόρατη, εφιαλτική λερναία ύδρα που γιγαντώνεται.

Η ΕΣΗΕΑ χρειάζεται συμμαχίες. Συστράτευση και συμπόρευση με άλλες κοινωνικές ομάδες και δυνάμεις πολιτών (π.χ. γιατί όχι με το Δικηγορικό Σύλλογο, που ήδη το έχει ζητήσει), εναντίον της αδιαφάνειας, της διαπλοκής, της πολυεπίπεδης διαφθοράς και της ευτέλειας που βουλιάζουν αυτό τον τόπο. Να μπει μπροστάρισσα, να φτιάξει μέτωπα, να συγκρουστεί.

Τέλος, μια «συνδικαλιστική φαντασίωσή» μου: Ας φανταστούμε τη μέρα που η πλατεία Συντάγματος θα γέμιζε με δημοσιογράφους και άλλους εργαζόμενους στα ΜΜΕ, απεργούς, με αίτημα την αδέσμευτη, μη διαπλεκόμενη και χυδαία ενημέρωση του πολίτη. Ποιον δεν θα είχαν μαζί τους;

Κι όταν τα αφεντικά θα ρωτούσαν «Απεργείτε, αλλά εμείς τι φταίμε;», θα παίρναν την απάντηση «Φταίτε...φταίτε...».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/02/2008

Αποδελτίωση 25/1

'Νέα μεταπολίτευση', μία ακόμη αερολογία της ελληνικής νομενκλατούρας και η οφθαλμαπάτη Τσίπρα

from Η Γενιά των 700 ευρώ by G700

Αντισταθείτε

from Η καλύβα του Παππού by Christophorus

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΦΡΟΥΤΑΚΙΑ -ΚΟΥΛΟΧΕΡΗΣ: ΕΝΩ ΕΣΥ ΚΟΙΜΟΣΟΥΝ, ΚΥΡΙΕ 80% (ΝΔ + ΠΑΣΟΚ ), ή ΑΥΝΑΝΙΖΟΣΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΟ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΚΗ, ή ΧΑΖΟΓΕΛΟΥΣΕΣ ΜΕ ΤΟ ΛΑΚΗ...

from >-------- Μαύρος Γάτος --------< Ταξίδι Χωρίς Επιστροφή by Μαύρος Γάτος

Is anybody out there?

Εκκληση σε όλα τα ΜΜΕ -έντυπα και ηλεκτρονικά- «να πάψουν να λιθοβολούν και να προπηλακίζουν έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να αμυνθεί», απευθύνει με ανακοίνωσή της η οικογένεια Ζαχόπουλου.

Συγκεκριμένα η σύζυγος του Χρήστου Ζαχόπουλου, Πέρσα, και ο γιος του Θανάσης, εξέδωσαν την παρακάτω ανακοίνωση:

«Όλες αυτές τις μέρες παρακολουθούμε σιωπηλά τον διασυρμό του ονόματος, την προσβολή της μορφής και την κακοποίηση του έργου του συζύγου και πατέρα, που δίνει τη μάχη του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Ευαγγελισμού.

Η κορύφωση όμως των παραπάνω φαινομένων, με τα δημοσίευματα της περασμένης Κυριακής, μας οδηγεί στην ανάγκη να λύσουμε την σιωπή μας και να εκφράσουμε τη βαθιά μας θλίψη, αγανάκτηση και οδύνη, ταυτόχρονα δε να διερωτηθούμε: Ποιος τελικά θα σεβαστεί την οικογενειακή μας τραγωδία; Ποιος θα σεβαστεί την αγωνία μας που καθημερινά καταθέτουμε στο προσκέφαλο του ανθρώπου μας;»

«Τούτες τις στιγμές μοναδική μας έννοια είναι η αποκατάσταση της υγείας του. Ο δρόμος θα είναι μακρύς και ανηφορικός.

Ζητάμε λοιπόν απο όλα τα ΜΜΕ -έντυπα και ηλεκτρονικά- να πάψουν να λιθοβολούν και να προπηλακίζουν έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να αμυνθεί. Που δεν μπορεί να απαντήσει. Επέλεξε τον θάνατο, ο Θεός φαίνεται του χαρίζει τη ζωή», υπογραμμίζεται και η ανακοίνωση καταλήγει:

«Τέλος, δηλώνουμε ότι την κατάλληλη στιγμή με νηφαλιότητα θα ληφθούν όλα εκείνα τα μέτρα που καθιστά αναγκαία η προστασία της προσωπικότητας του αγαπημένου μας συζύγου και πατέρα».


Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ ON LINE
Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2008 13:02

Ωμή νατοϊκή παρέμβαση στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης

Ευθεία παρέμβαση στο λιμάνι επιχείρησε χτες το ΝΑΤO διά του Γάλλου προξένου στη Θεσσαλονίκη και πλέον το ενδεχόμενο επιστράτευσης των εργαζομένων που απεργούν και την προσεχή εβδομάδα είναι ορατό. O Πολ Oρτολάν επισκέφτηκε χτες το πρωί αιφνιδιαστικά το διευθύνοντα σύμβουλο του Oργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης, Γιάννη Τσάρα, στο γραφείο του στην πρώτη προβλήτα και του ανέφερε ότι εξαιτίας των κινητοποιήσεων των εργαζομένων, οι οποίοι το τελευταίο δεκαήμερο αντιδρούν στα σχέδια παραχώρησης του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων σε ιδιώτη, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να δημιουργηθούν προβλήματα στην τροφοδοσία των στρατευμάτων που διατηρεί η συμμαχία στο Κόσοβο. Συγκεκριμένα, στις 18 ή 19 Ιανουαρίου, δηλαδή την προσεχή Παρασκευή ή Σάββατο, πρόκειται να καταφτάσουν σε 10 ή 15 κοντέινερ προμήθειες για τη διεθνή στρατιωτική μονάδα του Κοσόβου και το ΝΑΤO ζήτησε να υπάρχουν σε ετοιμότητα τρία ή τέσσερα κλαρκ για να τα διαχειριστούν. Συνήθως η εκφόρτωση και η αποστολή των κοντέινερ από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης διαρκεί τρεις ημέρες και οι νατοϊκοί σε καμία περίπτωση δεν επιθυμούν την επιμήκυνση αυτού του διαστήματος στις πέντε ή έξι ημέρες.

Προτεραιότητα για KFOR

Για το θέμα ενημερώθηκε και το υπουργείο Εθνικής Αμυνας, το οποίο με τη σειρά του πιέζει τη διοίκηση του λιμανιού να βρει διέξοδο, ώστε να τηρηθούν οι ειδικές συμφωνίες προτεραιότητας των πλοίων που μεταφέρουν εφόδια για τις στρατιωτικές δυνάμεις στο Κόσοβο. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπεύθυνοι του OΛΘ προσπαθούν να δώσουν λύση στο πρόβλημα εκ των ενόντων και διά συνεννοήσεως, αλλά έχουν έτοιμο και σχέδιο επιστράτευσης των εργαζομένων με το συγκεκριμένο πρόσχημα. Ετσι κι αλλιώς, όπως ανέφερε χτες στους εκπροσώπους των παραγωγικών φορέων της Θεσσαλονίκης, τους οποίους κάλεσε για ενημέρωση γύρω από την ιδιωτικοποίηση του ΣΕΜΠO, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Γιώργος Βλάχος, η κυβέρνηση έχει σχέδιο για την αντιμετώπιση των κινητοποιήσεων, σε περίπτωση που αυτές παραταθούν επί μακρόν. Oι εκπρόσωποι της επιχειρηματικής κοινότητας επεσήμαναν στον κ. Βλάχο ότι πολλές επιχειρήσεις ζημιώθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κατά το δίμηνο των κινητοποιήσεων του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου του 2006 κι εκείνος απάντησε ότι σε καμία περίπτωση η κυβέρνηση δε θα επιτρέψει να συμβεί το ίδιο. Σε αυτό το πλαίσιο η χτεσινή παρέμβαση του ΝΑΤO προσφέρει στην κυβέρνηση μια κυριολεκτικά «χρυσή ευκαιρία», ώστε να τελειώσει «αναίμακτα» τις απεργιακές κινητοποιήσεις στο λιμάνι από την επόμενη κιόλας εβδομάδα, επικαλούμενη λόγους εθνικού συμφέροντος και διεθνών συμφωνιών της χώρας. «Oύτε θέλω, ούτε πρόκειται να γίνει επιστράτευση των εργαζομένων με αφορμή αυτήν τη διεθνή παρέμβαση», δήλωσε στον «Α» ο Γιάννης Τσάρας, ο οποίος υποστηρίζει ότι το σχέδιο στο οποίο αναφέρθηκε ο κ. Βλάχος αφορά τη χρησιμοποίηση δύο άλλων λιμανιών για την εξυπηρέτηση κάποιων φορτίων. Αν και ο ίδιος δε θέλησε να αποκαλύψει ποια είναι αυτά τα δύο «εφεδρικά» λιμάνια, πιθανότατα εννοούσε τα λιμάνια του Σταυρού και των Μουδανιών, ένα σχέδιο που είχε εξεταστεί και στη διάρκεια των κινητοποιήσεων του 2006.

Από το 1999...

Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης άρχισε να έχει ιδιαίτερο στρατιωτικό ενδιαφέρον με την επέμβαση του ΝΑΤO στην πρώην Γιουγκοσλαβία το 1999. Τότε χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά των στρατιωτικών δυνάμεων του Βορειοατλαντικού Συμφώνου προς το Κόσοβο και έκτοτε συνιστά την κύρια πύλη για τον εφοδιασμό και την ενίσχυσή τους. Τα πλοία που αφορούν την τροφοδοσία της KFOR, όπως λέγεται η διεθνής στρατιωτική δύναμη στο Κόσοβο που αριθμεί μερικές δεκάδες χιλιάδες, φτάνουν στη Θεσσαλονίκη αρκετά συχνά, με συνήθη ρυθμό μία φορά το μήνα. Η εξυπηρέτηση των πλοίων για την KFOR γίνεται κατά προτεραιότητα, αφού αυτό επιτάσσουν οι διεθνείς συμφωνίες που υπέγραψε η χώρα μας ως μέλος του ΝΑΤO. Συνήθως, μάλιστα, οι προμήθειες φτάνουν στο Κόσοβο οριακά, αφού ο εφοδιασμός της στρατιωτικής δύναμης είναι πολυδάπανος και αποκλείει τη συντήρηση μεγάλων αποθεμάτων. Oπότε δεν αποκλείεται η παρέμβαση του Γάλλου διπλωμάτη να έχει το χαρακτήρα του κατεπείγοντος, αφού είναι τουλάχιστον ασύνηθες μια ξένη χώρα να εμπλέκεται στη λειτουργία ενός λιμανιού και μάλιστα σε περίοδο κρίσης στο συγκεκριμένο χώρο. Αλλωστε, η παρουσία του κ. Oρτολάν συνδέεται με το γεγονός ότι ο στρατιωτικός επικεφαλής της KFOR στο Κόσοβο από τις 31 Αυγούστου 2007 είναι Γάλλος και συγκεκριμένα ο στρατηγός Ξαβιέ Ντεμαρνάκ, ενώ στην πολυεθνική δύναμη συμπεριλαμβάνονται και Ελληνες στρατιώτες.

Αποδελτίωση 11/1 (Θεσσαλονίκη)

Μπλόκο -και- στην υποθαλάσσια αρτηρία λόγω Ζαχόπουλου!

Νέα"μυστική"συνάντηση του ρεύματος Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη...

Θυροτηλέφωνα σε όλα τα σχολεία απ΄το δήμο Καλαμαριάς!

Σαρώνει τη Β. Ελλάδα νοθευμένη παρτίδα ναρκωτικών.

Διαρροή αμμωνίας στην ΑΓΝΟ.

from GREECE-SALONIKA.blogspot

Tα σχέδια σας θα πνιγούν πάνω απο την υποθαλάσσια

from salonica on streets by maggie

Λογοτεχνία και Τρομοκρατία

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Αφιέρωμα
Λογοτεχνία και Τρομοκρατία

Το αδιανόητο της τρομοκρατίας

Οταν το μίσος γίνεται πολιτική

Ενας κλασικός της τρομοκρατικής απειλής

---

Πολιτικό δοκίμιο

Ενας κόσμος σε εμπόλεμη κίνηση

---

Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης

Η υποταγή της δημοσιογραφίας στην εξουσία

Παγκοσμιοποίηση και κράτος πρόνοιας

Η αναδιάρθρωση αναγκαία προϋπόθεση για ένα πιο αποτελεσματικό κράτος

Βασίλης Θ. Ράπανος

Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Ενα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα τα τελευταία χρόνια είναι εκείνο των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης στις οικονομικές δραστηριότητες και στον ρόλο του κράτους. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι σε μια εποχή μεγάλης κινητικότητας κεφαλαίων, επαναστατικών τεχνολογικών αλλαγών και έντονης διεθνοποίησης των οικονομικών συναλλαγών ο ρόλος του κράτους και κυρίως ο ρόλος του ως μοχλού αναδιανομής εισοδήματος μειώνεται σημαντικά. Ιδιαίτερα για το κράτος πρόνοιας, όπως αυτό αναπτύχθηκε μεταπολεμικά κυρίως στη Βόρεια Ευρώπη, υποστηρίζεται από πολλούς ότι αυτό δεν μπορεί να διατηρηθεί πλέον με τη μορφή που το ξέρουμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Το κράτος πρόνοιας, υποστηρίζεται από πολλούς, κάνει την εργασία τόσο ακριβή ώστε τα παραγόμενα προϊόντα να μην μπορούν να επιβιώσουν στον διεθνή ανταγωνισμό μακροχρόνια. Τα ίδια προϊόντα, ισχυρίζεται αυτή η άποψη, παράγονται φθηνότερα σε άλλες περιοχές και επομένως οι περιοχές με χαμηλότερο κράτος πρόνοιας και άρα με μικρότερη φορολογική επιβάρυνση αποτελούν το πρότυπο στο οποίο πρέπει να προσαρμοστούμε αν δεν θέλουμε να έχουμε αυξημένη ανεργία και περιθωριοποίηση της χώρας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Αν δεχθούμε αυτό το επιχείρημα, τότε οι χώρες έχουν τις εξής επιλογές:

* Υποχωρούν στις πιέσεις του ανταγωνισμού, κάνουν περικοπή στο κόστος του κράτους πρόνοιας, μειώνουν τη φορολογία του κεφαλαίου και της εργασίας και με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων τους.

* Δεν υποχωρούν και ως συνέπεια έχουν την απώλεια θέσεων εργασίας επειδή τα προϊόντα τους δεν είναι ανταγωνιστικά διεθνώς. Αποτέλεσμα, η αύξηση της ανεργίας, που με τη σειρά της αποδυναμώνει το κράτος πρόνοιας.

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του κράτους πρόνοιας αναφέρουν ότι το αυξημένο κόστος παραγωγής αντισταθμίζεται από την αυξημένη παραγωγικότητα της εργασίας και από τα προϊόντα υψηλής ποιότητας που παράγουν. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από το καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, τις καλές υποδομές, τα υπεύθυνα συνδικάτα και τις ειρηνικές εργασιακές σχέσεις. Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν έχουν αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, γι΄ αυτό προσπαθούν να τα αντισταθμίσουν με μικρότερο εργασιακό κόστος, χαμηλότερες τιμές στα ακίνητα και μικρότερη προστασία του περιβάλλοντος.

Από διαδηλώσεις για τη μόλυνση της ατμόσφαιρας

reuters

Το αντεπιχείρημα σε αυτή την άποψη είναι ότι αυτό γινόταν πιο εύκολα στο παρελθόν και κυρίως στις χώρες του Βορρά, αλλά με την παγκοσμιοποίηση σήμερα δεν είναι πλέον δυνατόν. Η παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι τέτοια πλεονεκτήματα μπορεί να διαχυθούν γεωγραφικά και σε άλλες περιοχές, όπου με τη μεταφορά των εγκαταστάσεων παραγωγής μεταφέρονται και τεχνογνωσία και υψηλού επιπέδου διευθυντικά στελέχη που διασφαλίζουν την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Αποτέλεσμα είναι να μην υπάρχει πλέον η προστασία των πλεονεκτημάτων που είχαν οι βόρειες χώρες στο παρελθόν.

Από τα πιο πάνω γίνεται φανερό ότι το κράτος πρόνοιας είναι υπό πίεση και γι΄ αυτό παρατηρούμε ότι σε όλες σχεδόν τις χώρες έχουν γίνει βήματα για αναμόρφωση του υπάρχοντος συστήματος ή υπάρχει κάποιο πρόγραμμα μεταρρύθμισης. Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι το πώς εξηγείται ότι οι χώρες που συνεχίζουν να έχουν μεγάλο κράτος πρόνοιας, όπως οι βόρειες χώρες, εξακολουθούν να είναι οι πιο ανταγωνιστικές σε όλες τις κλίμακες παγκόσμιας ταξινόμησης. Ενα επιπλέον ερώτημα είναι το γιατί δημιουργήθηκε αυτό το μεγάλο κράτος πρόνοιας στη Βόρεια Ευρώπη. Ηταν

απλώς προϊόν μιας συγκυρίας, αποτέλεσμα καλών οικονομικών επιδόσεων και αλτρουισμού ή και οικονομική επιταγή;

Η οικονομική έρευνα μας έχει δώσει ενδιαφέρουσες ερμηνείες, όχι μόνο γιατί δημιουργήθηκε το κράτος πρόνοιας και διευρύνθηκε αλλά και γιατί οι χώρες που το έχουν εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και των προϊόντων τους.

Σε ένα διάσημο πλέον άρθρο του ο καθηγητής Dani Rodrik («Why Do Μore Οpen Εconomies Ηave Βigger Governments?»,

Journal of Ρolitical Εconomy, 106(5), Οκτώβριος 1998) διατύπωσε την εξής προσέγγιση, η οποία φαίνεται να επιβεβαιώνεται και εμπειρικά. Ο καθηγητής Rodrik ξεκίνησε από την παρατήρηση ότι μεγάλο κράτος και ειδικότερα ισχυρό κράτος πρόνοιας φαίνεται να έχουν οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες χαρακτηρίζονται και από το ότι έχουν μικρές ανοιχτές οικονομίες. Στην προσπάθειά τους να βρουν νέες αγορές για τα προϊόντα τους οι χώρες αυτές αναζήτησαν νέες αγορές σε άλλες χώρες. Το άνοιγμα όμως στις διεθνείς αγορές κάνει τις οικονομίες αυτές πολύ εύτρωτες στις διεθνείς οικονομικές διαταράξεις και θέτει τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους σε πολύ μεγαλύτερους κινδύνους από ό,τι σε πιο κλειστές οικονομίες. Μια σημαντική μεταστροφή των όρων εμπορίου ή μια διεθνής ύφεση έχει σημαντικές συνέπειες στις ανοιχτές οικονομίες, με αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας και/ή τη μείωση των μισθών. Για να διατηρηθεί όμως η κοινωνική συνοχή και να μην υπάρχουν άλλες κοινωνικές ή οικονομικές αναταράξεις είναι αναγκαίο οι κίνδυνοι αυτοί να καλυφθούν. Επειδή

τους κινδύνους αυτούς δεν μπορούν να καλύψουν οι αγορές από μόνες τους, ήρθε το κράτος και μέσα από τον μηχανισμό του κράτους πρόνοιας ανέλαβε να τους καλύψει. Αυτό εξηγεί και το γιατί οι πιο ανοιχτές στον διεθνή ανταγωνισμό οικονομίες έχουν και μεγαλύτερο κράτος πρόνοιας.

Η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και η αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσα από κρατικά προγράμματα συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων και επομένως της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων και υπηρεσιών που παράγουν. Αυτό ίσως εξηγεί και το γιατί οι μικρές ανοιχτές οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης κατατάσσονται πολύ ψηλά στην κλίμακα της διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

Το ερώτημα όμως της χρηματοδότησης ενός μεγάλου και ισχυρού κράτους πρόνοιας παραμένει. Οι αυξημένες δαπάνες συνεπάγονται αυξημένα φορολογικά έσοδα και σε μια εποχή έντονου φορολογικού ανταγωνισμού, ιδιαίτερα στη φορολογία του κεφαλαίου, πολλές χώρες αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε μείωση των φορολογικών συντελεστών του. Η αλήθεια είναι ότι, αν και οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές του κεφαλαίου μειώθηκαν την περίοδο 1995-2005 κατά μέσον όρο 8,5 μονάδες στην ΕΕ των «15», η πραγματική επιβάρυνση του κεφαλαίου έχει αυξηθεί κατά 5,6 μονάδες λόγω διεύρυνσης της βάσης, μείωσης απαλλαγών κ.λπ. Από την άλλη πλευρά, η πραγματική επιβάρυνση της εργασίας την ίδια περίοδο έχει μείνει σχεδόν αμετάβλητη. Με απλά λόγια, τα δέκα τελευταία χρόνια δεν έχουμε πραγματική ελάφρυνση του κεφαλαίου αλλά αύξηση.

Εξάλλου, οι χώρες με μεγάλο κράτος πρόνοιας προχώρησαν σε σημαντικές αλλαγές σε ό,τι αφορά τις δαπάνες τους και εισήγαγαν συστήματα μεσοπρόθεσμων προϋπολογισμών και συστηματικής αξιολόγησης των δαπανών τους. Ετσι μπόρεσαν να μειώσουν τις δαπάνες τους ως ποσοστό του ΑΕΠ χωρίς να μειωθεί η ποσότητα και ποιότητα των προσφερομένων δημόσιων υπηρεσιών. Η εμπειρία δείχνει επομένως ότι οι χώρες με υψηλή ανταγωνιστική θέση εξακολουθούν να έχουν ισχυρό κράτος πρόνοιας, ιδίως στην Ευρώπη, η φορολογική επιβάρυνση είναι υψηλή αλλά και ο κρατικός τους μηχανισμός είναι πολύ αποτελεσματικός. Ισως το ζητούμενο δεν είναι λοιπόν ο περιορισμός του κράτους πρόνοιας αλλά η αναδιάρθρωσή του για να γίνει αποτελεσματικό και οι διαρθρωτικές αλλαγές σε άλλους τομείς που αυξάνουν την παραγωγικότητα.

Χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση

Περισσότερη αποτελεσματικότητα ή αστάθεια;

Γιώργος Αργείτης

Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η δομή του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος βρίσκεται σε διαδικασία μετασχηματισμού, αποτέλεσμα, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης. Η τελευταία είναι συνέπεια της κατάργησης των περιορισμών στην κίνηση του χρηματικού κεφαλαίου που ίσχυαν στο πλαίσιο του διεθνούς νομισματικού συστήματος του Βretton Woods. Το άνοιγμα των αγορών χρήματος και κεφαλαίου απέκτησε ιδιαίτερη ένταση τις δύο τελευταίες δεκαετίες, μεταβάλλοντας τη λειτουργία τους, αλλά και τον ρόλο τους στο οικονομικό σύστημα και ειδικότερα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πολιτικής και επενδύσεων. Η κυρίαρχη θεώρηση και πολιτική, όσον αφορά την αναγκαιότητα της χρηματοοικονομικής απελευθέρωσης, στηρίζεται πάνω σε ένα σύνολο υποθέσεων και προσδοκιών, ότι δηλαδή η ελεύθερη κίνηση του χρηματικού κεφαλαίου συμβάλλει: α) στην αποτελεσματικότερη ανακατανομή της αποταμίευσης από τις πλούσιες χώρες στις χώρες που προσφέρουν «πλούσιες» επενδυτικές ευκαιρίες, β) στην αποτελεσματικότερη οργάνωση των ίδιων των αγορών χρήματος και κεφαλαίου, προσφέροντας ευκαιρίες χαμηλού κόστους δανεισμού, γ) στην ανάπτυξη νέων χρηματοοικονομικών εργαλείων για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του ρίσκου που δημιουργεί το άνοιγμα των αγορών, δ) στην οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη των οικονομιών, αποτέλεσμα της αποτελεσματικότερης παγκόσμιας κατανομής της αποταμίευσης, και ε) στην «υγιή» πειθάρχηση των κυβερνήσεων και των νομισματικών αρχών, ώστε να εφαρμόζουν πολιτικές φιλικές προς τις αγορές, μεγιστοποιώντας τις δυνατότητές τους για οικονομική μεγέθυνση.

Σε τι βαθμό αυτές οι υποθέσεις και οι προσδοκίες έχουν επαληθευτεί; Εάν αξιολογήσουμε την ιστορική εμπειρία, αλλά και την πλειονότητα των εμπειρικών ερευνών, δυστυχώς θα καταλήξουμε στο ανησυχητικό συμπέρασμα ότι τα πραγματικά οφέλη είναι πολύ κάτω των προσδοκιών. Και το συμπέρασμα είναι ανησυχητικό, καθώς δεν υπάρχει ουσιαστικός πολιτικός προβληματισμός ως προς τον επαναπροσδιορισμό της εξουσίας που σήμερα διαθέτουν οι διεθνοποιημένες αγορές χρήματος και κεφαλαίου και του ελέγχου που ασκούν στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων.

Ο συνδυασμός των απελευθερωμένων χρηματαγορών και των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών έχει, από πολλούς αναλυτές, ενοχοποιηθεί για την αστάθεια των ίδιων των αγορών χρήματος, τις συχνές διακυμάνσεις και κρίσεις στις αγορές κεφαλαίου, τις πολύ μέτριες μακροοικονομικές επιδόσεις της πλειοψηφίας των αναπτυσσόμενων και αναπτυγμένων χωρών. Η μνήμη μας αρχίζει πλέον να γεμίζει από τις χώρες και τις ζώνες χωρών που έχουν δοκιμαστεί από χρηματοπιστωτικές διαταραχές και κρίσεις με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Ηνωμένο Βασίλειο, Μεξικό, Ανατολική Ασία, Λατινική Αμερική, Ρωσία, τελευταία οι ΗΠΑ. Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών μάς δείχνει ότι η πραγματικότητα είναι σε αντίθεση με τις υποθέσεις και τις υποσχέσεις πολιτικών, οικονομολόγων και διεθνών οργανισμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΟΟΣΑ, για την αναγκαιότητα της χρηματοοικονομικής απελευθέρωσης. Πρώτον, οι καθαρές κεφαλαιακές ροές έχουν ως κύρια κατεύθυνσή τους τις πλούσιες χώρες. Δεύτερον, τα υψηλά πραγματικά επιτόκια έχουν ανακατανείμει το εισόδημα από τους δανειζόμενους στους δανειστές, πλήττοντας τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Τρίτον, η ανάπτυξη νέων χρηματοπιστωτικών εργαλείων έχει δημιουργήσει νέες εστίες ρίσκου, αβεβαιότητας και κινδύνου στις αγορές χρήματος, αλλά και στην πραγματική οικονομία. Τέταρτον, η επιθυμητή από τις αγορές πειθαρχία των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών έχει διαμορφώσει μια αντιπληθωριστική εμμονή στην άσκηση μακροοικονομικής πολιτικής, με κόστος την υψηλή ανεργία. Επιπρόσθετα, οι κυβερνήσεις, στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν αξιοπιστία ως προς τις προθέσεις της πολιτικής τους, αποφεύγουν την εφαρμογή πολιτικών μη αποδεκτών από το εύκολα μετακινούμενο χρηματικό κεφαλαίο.

Στις αρχές του 21ου αιώνα η ίδια η δημοκρατία φαίνεται να είναι όμηρος της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης.

Αν όμως η ιστορική εμπειρία και οι σχετικές μελέτες δεν δικαιολογούν την απελευθέρωση των αγορών χρήματος και κεφαλαίου ως στρατηγική βελτίωσης της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της ανάπτυξης, τότε πώς δικαιολογείται η προσκόλληση των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών στην πολιτική αυτή; Η απάντηση ίσως βρίσκεται στο γεγονός ότι η πολιτική πάντα εξυπηρετεί κάποιους. Ποιες είναι οι κοινωνικές δυνάμεις που ωφελούνται από τη φιλελεύθερη αναδόμηση του διεθνούς συστήματος διαχείρισης χρήματος και κεφαλαίου;

Οι στατιστικές της διανομής του εισοδήματος μας δίνουν την απάντηση. Υπάρχει σημαντική ανακατανομή εισοδήματος προς όφελος των τραπεζών, των θεσμικών επενδυτών (π.χ. mutual funds, equity funds, hedge funds), των εισοδηματιών, των κατόχων του πλούτου. Είναι συνεπώς απόλυτα φυσιολογικό οι κοινωνικές αυτές ομάδες να εναντιώνονται σε κάθε πολιτική επιθυμία, πολύ περισσότερο σε κάθε πολιτική πρωτοβουλία για αναδόμηση του διεθνούς νομισματικού συστήματος, στον έλεγχο στην κίνηση των κεφαλαίων, στη δημιουργία μιας υπερεθνικής εποπτικής νομισματικής αρχής, στη φορολόγηση της διασυνοριακής ροής του χρηματικού κεφαλαίου. Οι επιλογές αυτές θα περιόριζαν την πολιτική ισχύ και εξουσία τους και τις παγκόσμιες κερδοσκοπικές ευκαιρίες υπερ-πλουτισμού τους.

Ενα σημαντικό ερώτημα είναι αν θα μπορούσε η χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση να είχε δημιουργήσει περισσότερη αποτελεσματικότητα και ανάπτυξη. Η απάντηση βρίσκεται στη σφαίρα της οικονομικής φιλοσοφίας και της πολιτικής ιδεολογίας. Οποιος πιστεύει στον φιλελεύθερο μύθο της αγοράς και του ανταγωνιστικού καπιταλισμού τότε απλώς θα ψάχνει στη διαφθορά των κυβερνήσεων, στο διογκωμένο κράτος και στη δυσλειτουργία της αγοράς εργασίας να βρει τις αιτίες της οικονομικής και κοινωνικής αστάθειας που έχει δημιουργήσει η- αναπόφευκτη γι΄ αυτόν- χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση.

Οποιος δεν πιστεύει σε φιλελεύθερους μύθους θα ερμηνεύει την αστάθεια των απελευθερωμένων χρηματοοικονομικών

αγορών ως έκφραση της αστάθειας του ίδιου του συστήματος της αγοράς, ως αποτέλεσμα της εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων σε βάρος των συμφερόντων της πλειοψηφίας. Ο Κeynes είχε ισχυριστεί ότι οι συμμετέχοντες στις χρηματοοικονομικές αγορές συμπεριφέρονται όπως και οι κριτές στους διαγωνισμούς ομορφιάς, οι οποίοι ψηφίζουν αφού πρώτα έχουν προσπαθήσει να μαντέψουν τη μέση γνώμη για την πιο όμορφη υποψήφια. Η ιδιαιτερότητα της σημερινής εποχής είναι ότι τη μέση γνώμη για τη συμπεριφορά των αγορών, η οποία επηρεάζει τις επιλογές των κυβερνήσεων και των επενδυτών, τη διαμορφώνουν οι θεσμικοί επενδυτές, επιβάλλοντας με τον τρόπο αυτό τις δικές τους πολιτικές και αξίες και τα δικά τους συμφέροντα στο σύνολο του οικονομικού συστήματος.

Η ισχύς των θεσμικών επενδυτών απορρέει από δύο κρίσιμες παραμέτρους της σημερινής δομής του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος. Πρώτον, το τεράστιο μέγεθος στα κεφάλαια που διαχειρίζονται, η μετακίνηση των οποίων αποσταθεροποιεί ακόμη και τις πιο ισχυρές οικονομίες. Δεύτερον, προσφέροντας υψηλές αποδόσεις συγκεντρώνουν ατομικούς επενδυτές, τους οποίους έχουν σε επενδυτική εγρήγορση, σε αντίθεση με την παθητική συμπεριφορά του τραπεζικού καταθέτη. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί στη θεσμοθέτηση της κουλτούρας του διαχειριστή του χρήματος στις σύγχρονες κοινωνίες, δημιουργώντας ένα κύμα φιλελεύθερων αξιών, έναν «πολιτισμό» της αγοράς του χρήματος που δημιουργεί πλούτο για λίγους και ψευδαισθήσεις για πολλούς. Η άσκηση πολιτικών που εξυπηρετούν τη διαχείριση του πλούτου μικρών μειοψηφιών έχει αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση, στην οικονομική μεγέθυνση, στο σύνολο του ιδιωτικού μη χρηματοπιστωτικού τομέα της οικονομίας.

Η συμπεριφορά του διεθνούς χρηματοοικονομικού συστήματος τις δύο τελευταίες δεκαετίες αποκαλύπτει τη δομική του δυσλειτουργία. Η συνεχιζόμενη την τελευταία περίοδο νομισματοπιστωτική αστάθεια θέτει την πολιτική, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, μπροστά σε μία από τις πιο σημαντικές προκλήσεις του 21ου αιώνα. Να αξιοποιήσει νέες ιδέες, να υπηρετήσει νέες αξίες και, στη βάση αυτή, να επανασχεδιάσει την αρχιτεκτονική του διεθνούς νομισματικού και πιστωτικού συστήματος με κριτήριο την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. *

Αποδελτίωση 10/1/08 (ΜΜΕ)

Προκαταρκτική εξέταση για τα δημοσιεύματα των δηλώσεων Γ.Βαρδινογιάννη

from in.gr > Οι τελευταίες ειδήσεις

Σύμβουλος της JPMorgan αναλαμβάνει ο Τόνι Μπλερ In.gr
Σύμβουλος στη JP Morgan Ελεύθερος Τύπος

Παιχνίδι αυτοκτονίας 15χρονου στην Πέλλα

from H KAΘHMEPINH : News

Αυξήθηκαν οι αυτοχειρίες στον στρατό - Η Καθημερινή

from Google News Greece

Nαυτεμπορικη

Αυξήθηκαν οι αυτοχειρίες στον στρατό
Η Καθημερινή - Πριν από 2 ώρες
Σε σειρά μέτρων για την πρόληψη των αυτοκτονιών στον στρατό ξηράς προβαίνει το Γενικό Επιτελείο Στρατού, καθώς τα κρούσματα αυτοχειρίας στις τάξεις του στρατεύματος έχουν απασχολήσει έντονα τις Ενοπλες Δυνάμεις το τελευταίο διάστημα. ...
Sos για τις αυτοκτονίες στο Στρατό Ελεύθερος Τύπος
ΓΕΣ: Ανοιχτά στρατόπεδα και ενημέρωση γονέων Nαυτεμπορικη
Τα Νέα Οnline

Πάνω από 150.000 άμαχοι Ιρακινοί σκοτώθηκαν κατά τη στρατιωτική επέμβαση στο Ιράκ

from in.gr > Οι τελευταίες ειδήσεις

Με τον Μαχμούντ Αμπάς συναντάται στη Ραμάλα ο Τζορτζ Μπους

from in.gr > Οι τελευταίες ειδήσεις

Ο πρωθυπουργός επισκέπτεται την Ινδία

from H KAΘHMEPINH : News

Διακόπτει η Louis Hellenic Cruises τις εργασίες απορρύπανσης στη Σαντορίνη

from in.gr > Οι τελευταίες ειδήσεις

Η πολιτική σε ομηρία από τα DVD - Η Καθημερινή

from Google News Greece

Η πολιτική σε ομηρία από τα DVD
Η Καθημερινή - Πριν από 36 λεπτά
Εγκλωβισμένη στη δίνη της υπόθεσης Ζαχόπουλου και της παραφιλολογίας για την προέλευση του επίμαχου DVD εμφανίζεται η πολιτική ζωή της χώρας σε μία περίοδο σημαντικών προκλήσεων και κρίσιμων προβλημάτων. Το κλίμα του τελευταίου διαστήματος εκ των ...
«Απόδραση» από το σκάνδαλο Ζαχόπουλου στην Ινδία... Ημερησία
Επισκόπηση ελληνικού Τύπου Nαυτεμπορικη
Ριζοσπάστης

Η Παπαρήγα κατηγορεί ΜΜΕ για τη μη προβολή του ΚΚΕ - Η Καθημερινή

from Google News Greece

SKAI.gr

Η Παπαρήγα κατηγορεί ΜΜΕ για τη μη προβολή του ΚΚΕ
Η Καθημερινή - Πριν από 2 ώρες
Σκληρή επίθεση σε όλα ανεξαιρέτως τα ΜΜΕ για τον τρόπο που «καλύπτουν» ή και αποσιωπούν τις θέσεις και της επιλογές του ΚΚΕ εξαπέλυσε χθες η γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η κ. ...
ΚΚΕ: «Μαγείρεμα» πολιτικών εξελίξεων από ΜΜΕ Nαυτεμπορικη
Το ΚΚΕ επικρίνει τα ΜΜΕ Αθηναικο Πρακτορείο Ειδήσεων
Ριζοσπάστης - SKAI.gr

Κάποιος να τους φρενάρει...

from PRESS-GR.blogspot.com by press.gr@hotmail.com

Μπ. Ομπάμα: Η αλλαγή είναι δύσκολη

from H KAΘHMEPINH : News

Αποδελτίωση 10/1/08 (blogs)

Μπάρακ Ομπάμα: Θεραπεύοντας το έθνος κι επισκευάζοντας τον κόσμο

Πρόεδρε, γειά σου!

from Πρόσωπα - Ρίτσα Μασούρα by ritsmas

Ποιοι είναι τα Ζώα; Καταγγείλτε το, που να πάρει!

from Ροΐδη Εμμονες by roidis

Για βουτιές στο Γάγγη

from monahikoslikos by monahikoslikos

Η εποχή μας

from Kαπέλα στα Φώτα by VITA MI BAROUAK

Η οδύσσεια μιας συμβασιούχας

from πιτσιρίκος by πιτσιρίκος

ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΒΑΣΚΩΝ 3. ΜΠΙΛΜΠΑΟ

from ΤΟ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΟ by erva_cidreira

Σουγκλάκος - Τρομάρας

from Old Boy by Old Boy

Boarding pass για Θεσσαλονίκη

from Σκέφτομαι και γράφω.. by NY ANNA

Cryogenics

from Αγρυπνια by The Passenger

Πολιτική και νέες τεχνολογίες

Αντιγράφω από τον χθεσινό Αγγελιοφόρο:

Του Πάνου Θεοδωρίδη

Αφορμή, η ζωντανή παρουσία Τσίπρα στο κοινό των μπλόγκερς, που απάντησε σε 15 ερωτήματα (από τα 170 που είχαν υποβληθεί). Γι� αυτούς που δεν ξέρουν ακόμη τι είναι τα μπλογκς, ας περιοριστώ στην αναφορά ότι πρόκειται για μερικά εκατομμύρια προσωπικών ιστολογίων που υπάρχουν στο διαδίκτυο. Στην Ελλάδα, μερικές χιλιάδες. Ξεκίνησαν από ένα είδος ημερολογίου, γρήγορα απλώθηκαν εκφράζοντας προσωπικές ή ομαδικές απόψεις, ενώ υπάρχουν και θεματικά και εμπορικά και ενημερωτικά και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κάποιος. Σηκώνονται αρκετές φορές δημόσιες συζητήσεις για επίμαχα θέματα, αλλά και για θέματα που πονάνε το σινάφι των μπλόγκερς. Τους τελευταίους μήνες, επειδή έχουν αναπτυχθεί και άλλα «δημόσια βήματα», όπως τα βιντεάκια του «Youtube» και η περαντζάδα του «Facebook», οι μπλόγκερς, παρά τις εξαιρέσεις, φαίνεται να «σοβαρεύουν» και πολλοί να υποστηρίζουν ένα είδος κατοχύρωσης του μέσου μέσα από το οποίο εκφράζονται.

Oι πολιτικοί, που στο εξωτερικό κυρίως έχουν αρκετά ταλαιπωρηθεί από τους μπλόγκερς, αλλά και μεγάλες εταιρίες, όμιλοι και άλλοι διαχειριστές κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων βλέπουν ότι ο «παραδοσιακός» τρόπος της παρουσίας τους μέσω προγραμματισμένων ιστοσελίδων δεν είναι πλέον τραβηχτικός. Τα μπλογκς περιέχουν δύο καινοτομίες: τη θεσμοθετημένη ανωνυμία και την προσωπική αντίληψη του κόσμου. Το ότι εξαρτώνται από διαμέσους που μπορούν ενδεχομένως να ελέγχουν το σύνολο της ροής των μπλογκς είναι για την ώρα δευτερεύον ζήτημα.

Oι μπλόγκερς μπορεί να είναι απόμαχοι της ζωής, κεφάτοι ακτιβιστές, μοιρολάτρες καλλιτεχνίζοντες, παιδάκια με ανησυχίες ή λάτρεις ανθέων, ποιημάτων και γκάτζετς, ωστόσο είναι εξαιρετικά προβληματικό που θεωρούνται στοχοποιημένο και «δυναμικό» κοινό, στο οποίο πρέπει κάποιος να διεισδύσει. Τα μπλογκς για την ώρα έχουν το γονίδιο της λερναίας ύδρας: οι κεφαλές τους αντικαθίστανται από πολλαπλάσιες έτσι και τα πειράξεις. Και καθώς η φωτιά που κατέστρεψε την Υδρα είναι στην περίπτωσή μας το τράβηγμα μιας πρίζας, δεν είναι τόσο εύκολος ο έλεγχός του.

Ωστόσο, παρά τις ιδιαιτερότητες, παραμένει μέσον. Μπορεί να υπάρχουν κάποια υβρίδια ενός νέου τύπου γραφής, αλλά όποιος έχει λάβει μέρος σε ψηφιακό φόρουμ ή έχει κουβεντιάσει ένα ζήτημα με τους φίλους του, είναι σε θέση να γίνει ανέτως μπλογκεράς. Το ίδιο συμβαίνει με την ευρυχωρία που γεννά η υπερβολική τεχνολογία και μάρτυράς μου τα χιλιάδες πιανάκια και κλειδοκύμβαλα που παραμένουν ανενεργά στα δωμάτια των εφήβων, αντικαθιστώντας τα παραδοσιακά μαθήματα πιάνου που ήταν για ολίγους.

Φυσικά, η κίνηση Τσίπρα ήταν μια επικοινωνιακή πολιτική κίνηση. Το μόνο μου ερώτημα σχετίζεται με το αν η επιλογή του μέσου οδηγεί σε ιδιόλεκτο, αν, δηλαδή, ένας πολιτικός γνωρίζοντας το ειδικό κοινό στο οποίο απευθύνεται παραλλάζει τη ρητορική του κατά τη σύνθεση των αποδεκτών, όπως ο Γιώργος Αυτιάς, προκειμένου να τον αγαπήσει η «επαρχία» ρίχνει καμιά φορά και κανέναν ιωτακισμό.

Και βέβαια, οι μπλόγκερς γεννήθηκαν για να ξεπεραστούν από κάποια νέα τεχνολογία. Ας μην εμπιστεύονται λοιπόν το πολιτικό τους μέλλον, εκτός αν θέλουν να συμπεριληφθούν σύντομα στις ομάδες που είναι κολλημένες με τα φιλμς και όχι τις ψηφιακές μηχανές και τις κάμερες VHS στην εποχή των DVD...

Το δημοκρατικό φοιτητικό κίνημα πριν από τη χούντα

Γιάννης Π. Τζαννετάκος Ιδρυτής, Πρόεδρος της ΕΦΕΕ (1963-1964)

Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις κατά την πρώτη εφταετία του ΄60 δεν νοείται αλλά και δεν επιτρέπεται να πιστωθούν στη μερίδα μιας και μόνο παράταξης, δηλαδή της Αριστεράς

Στη δεκαετία του ΄60 εντοπίζεται η πολιτική και οργανωτική ανάπτυξη του Φοιτητικού Κινήματος (Φ.Κ.). Ανάπτυξη που δεν έχει προηγούμενο από την άποψη της μαζικότητας. Αλλά και όσον αφορά την παρεμβατική αποτελεσματικότητα στις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις εκείνης της περιόδου. Δεν παραγνωρίζουμε βέβαια την αντιστασιακή δραστηριότητα των φοιτητών κατά την Κατοχή. Απλώς αυτή, εξαιτίας των εξαιρετικών συνθηκών που επικρατούσαν τότε, περιορίζεται περισσότερο σ΄ επίπεδο φιλικών κύκλων, σε καθοδηγούμενες από το ΕΑΜ επιμέρους συσπειρώσεις καθώς και σε περιστασιακές μαζικότερες εξεγέρσεις με ποικίλες αφορμές, όπως π.χ. η ποιότητα και η ποσότητα του συσσιτίου. Ολως συνοπτική και αφαιρετική αυτή η αναφορά. Φυσικά ούτε σύγκριση να γίνεται ως προς τις επιπτώσεις εις βάρος των ανήσυχων και δραστήριων φοιτητών. Τότε εκείνοι τυφεκίζονται χωρίς πολλά-πολλά. Εμείς απασχολούμε το λεγόμενο Σπουδαστικό Τμήμα της Υποδιεύθυνσης Γενικής Ασφαλείας στην οδό Μπουμπουλίνας. Μας φακελώνουν. Και δεν μας χορηγούν πιστοποιητικό αμέμπτων κοινωνικών φρονημάτων.

▅ ΤΟ ΤΟΠΙΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ΄50

Οσο πάντως ομαλοποιούνται σχετικώς και με βραδύ ρυθμό οι μετεμφυλιοπολεμικές συνθήκες, τόσο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ν΄ αναπτυχθεί, όπως συμβαίνει στη Δυτ. Ευρώπη, και να δράσει το Φ.Κ. Συγκεκριμένα τη δεκαετία του ΄50 το Κυπριακό Πρόβλημα με τις διάφορες διακυμάνσεις του απασχολεί τους φοιτητικούς συλλόγους. Αναλαμβάνονται αγωνιστικές πρωτοβουλίες προς συμπαράσταση της Κύπρου. Παράλληλα δημιουργούνται τα περιθώρια ν΄ αναπτυχθεί στο πλαίσιο των συλλόγων δημόσια προβληματική ως προς τις συνθήκες σπουδών και διαβίωσης. Αυτή η ανάπτυξη και η συνακόλουθη δράση σχεδόν μονοπωλείται από την Αριστερά. Ταυτοχρόνως η Δεξιά μετά την ίδρυση της ΕΡΕ, η οποία παρέχει εγγυήσεις διάρκειας και πολιτικής ισχύος, καθιστά εμφανή την

οργανωμένη παρουσία της στα αμφιθέατρα. Μολονότι υπάρχει η ΕΡΕ Νέων, ενεργοποιείται παράλληλα και σύμφωνα με τα τότε πολιτικά ήθη πτερύγων από τη συντηρητική παράταξη ένας δυναμικός βραχίονάς της, η ΕΚΟΦ. Με παρακρατικές καταβολές, ενισχύσεις και μεθόδους ασκεί ιδιότυπη ημιτρομοκρατία στα Πανεπιστήμια με τη βίαιη συμπεριφορά της και την απροκάλυπτη συνεργασία της με την Ασφάλεια.

▅ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΩΩΝ

Εως περίπου το 1962 το Κέντρο ως ιδεολογικοπολιτικός χώρος διαθέτει σε διάφορες σχολές μερικές μόνο δυναμικές και αυτόφωτες προσωπικότητες που ενδιαφέρονται, ανησυχούν, επιθυμούν να δράσουν. Τα περιθώρια τους είναι περιορισμένα εξαιτίας της διασποράς δυνάμεων του Κέντρου. Συνεργάζονται, λοιπόν, με την Αριστερά και την στοιχειωδώς υπαρκτή στα Πανεπιστήμια μαρκεζινική νεολαία, την αποκαλούμενη και Προοδευτική σ΄ αντιστοιχία με την κομματική επωνυμία. Μόνο όσο ενδυναμώνεται ο ανένδοτος αντικαραμανλικός κι ανεπαισθήτως αντιανακτορικός Ανένδοτος Αγώνας, η ιδρυμένη στις 20/09/1961- μόλις 40 μέρες πριν από τις εκλογές- Ενωση Κέντρου (Ε.Κ.) αρχίζει ν΄ αποκτά αντίκρισμα στο Φ.Κ. Η Δεξιά δεν εμφανίζεται πια ακατανίκητη στον πολιτικό στίβο, βοηθούσης και της σταδιακής δυσμένειας του παλατιού στην οποία περιπίπτει ο κ. Κ. Καραμανλής. Η φυσιογνωμία του Γεωργίου Παπανδρέου δείχνει ότι κυριαρχεί ανάμεσα στα μικροκομματικά καπετανάτα που αποτελούν τις συνιστώσες της Ε.Κ. Η ΕΡΕ αντιμετωπίζει πλέον έναν αξιόμαχο αντίπαλο, ο οποίος μπορεί να αμφισβητήσει απ΄ αυτήν την εξουσία. Την ίδια περίοδο το φοιτητικό σκέλος της Οργάνωσης Νέων Ενώσεως Κέντρου (ΟΝΕΚ) διαμορφώνει στελέχη και αντίστοιχη οντότητα στο Φ.Κ. Αρχίζει δε σταδιακά να χαλαρώνει τη συνοδοιπορία με την Αριστερά και τους Προοδευτικούς. Δομείται παραταξιακή συνείδηση. Αυξάνεται το διαπραγματευτικό βάρος του στο εσωτερικό του αντιδεξιού Μετώπου.

Βεβαίως και ευλόγως οι φοιτητές-συνδικαλιστές

του Κέντρου δεν διαθέτουν ακόμη συγκροτημένη θεωρητική κατάρτιση. Οι όποιες ιδεολογικές επεξεργασίες υπό μορφή αφοριστικών αποφθεγμάτων του Γεωργίου Παπανδρέου και των συνεργατών του πολύ απέχουν από το να αποτελούν αξιόμαχο οπλοστάσιο. Κάποιες κοινωνιστικές αναφορές προσκρούουν στον άκρατο και παραδοσιακό αντικομμουνισμό της ηγεσίας και την πάγια απόφασή της ν΄ απορρίπτει και ν΄ αποκηρύσσει συμπλεγματικά κάθε υπόνοια, έστω και σε περιορισμένη διαδρομή, συμπόρευσης με την Αριστερά. Ετσι το φοιτητικό τμήμα της ΟΝΕΚ, κατακτώντας καθημερινά μεγαλύτερα ποσοστά αυτονομίας, προσδιορίζει τις θέσεις του και τις επιλογές του στο Φ.Κ. Επεξεργάζεται σε κλίμα έντονου ακτιβισμού ορισμένες βασικές κατευθυντήριες γραμμές, τουλάχιστον σε επίπεδο τακτικών κινήσεων.

▅ ΤΟ 15% ΚΑΙ ΤΟ 1-1-4

Παράλληλα συνεργάζεται σχεδόν αρμονικά- και πάντως εκλογικώς αποδοτικάέως το 1963-64 με την Αριστερά και τους Προοδευτικούς. Η Αριστερά είναι αλήθεια ότι διαθέτει συγκρότηση και παράδοση, όπως και στενή καθοδήγηση ώστε να επιχειρεί κάποιο σχεδιασμό στη δράση του Φ.Κ. Ετσι προκύπτει το σύνθημα «15% Προίκα στην Παιδεία», το οποίο υιοθετείται ευρύτερα και αξιοποιείται ως κατευθυντήρια γραμμή στις κινητοποιήσεις. Σχεδόν ταυτοχρόνως και ίσως κατά τι νωρίτερα στελέχη της ΟΝΕΚ έχουν την έμπνευση και συναρμόζουν την προσπάθεια να υπάρξει εκδημοκρατισμός στα Πανεπιστήμια, αλλά και ευρύτερα στον δημόσιο βίο, με την επίκληση του άρθρου 114, ακροτελεύτιου στο Σύνταγμα. Το αποκαλούμενο Σύνταγμα του 1952 ψηφίζεται από τα κόμματα του Κέντρου αλλ΄ όχι από την Αριστερά. Αυτή το απεχθάνεται, διότι με μεταβατική διάταξή του διατηρείται το παρασύνταγμα. Παραμένουν δηλαδή εν ισχύι όλα τα έκτακτα νομοθετήματα- Αναγκαστικοί Νόμοι και Ψηφίσματα- από την εποχή του Εμφυλίου και νωρίτερα. Παρατείνεται με βάση αυτά η παρανομία του ΚΚΕ, ενώ διατηρούνται ενεργές οι δρακόντειες επιπτώσεις της (φιλο)κομμουνιστι

κής δραστηριότητας, η οποία εξομοιώνεται και θεωρείται κατασκοπία και εσχάτη προδοσία.

Ανεξάρτητα λοιπόν από το γεγονός ότι κάποια στελέχη που μετέχουν στη σπουδάζουσα της ΕΔΑ ενστερνίζονται το σύνθημα 1-1-4 και το εντάσσουν στην αγωνιστική φαρέτρα τους, αποκλείεται με δική τους πρωτοβουλία να βάσισαν τη συνθηματολογία τους εφ΄ ενός «αντιδραστικού» Συντάγματος. Οθεν η πατρότητα του εγχειρήματος να καταστεί τελικώς αυτός ο τριψήφιος αριθμός σφραγίδα από την οποία να αναγνωρίζεται και να διακρίνεται η σχετική γενιά, μπορεί να αποτελεί λόγο ερίδων ανάμεσα στους κεντρώους νέους εκείνης της εποχής, πλην όμως δεν μπορεί να διεκδικηθεί αυτή η πατρότητα από την Αριστερά. Κεντρώας, λοιπόν, προέλευσης το 1-1-4. Οπως την ίδια προέλευση έχει και ένα σημαντικό ποσοστό των αγώνων για τη Δημοκρατία που δόθηκαν τότε.

▅ Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΣΤΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

Σημειώνουμε όλα τούτα τα σχολαστικοφανή, διότι τα τελευταία χρόνια, ακόμα και με υλική ενίσχυση από την Πολιτεία, επιχειρείται να γραφεί η ιστορία της περιόδου με κραυγαλέες παρερμηνείες, χαρακτηριστικές αποσιωπήσεις, ου μην και με νόθευση των γεγονότων και με φαλκίδευση της πραγματικότητας. Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις κατά την πρώτη επταετία του ΄60 δεν νοείται αλλά και δεν επιτρέπεται να πιστωθούν στη μερίδα μιας και μόνο παράταξης, δηλαδή της Αριστεράς. Επισημαίνεται κατηγορηματικά ότι από το 1963-64 και μετά, με κορύφωση τα Ιουλιανά του 1965 έως και την 21η Απριλίου 1967, οι κεντρώοι φοιτητές κυριαρχούν στο Φ.Κ. και δη κατά τρόπο σαρωτικό. Τα αυτόνομα ψηφοδέλτιά τους κατακτούν την αυτοδυναμία στα συλλογικά όργανα όλων των βαθμίδων του Φ.Κ. Το ιδιόμορφο Μέτωπο έχει διαλυθεί. Θύμα από τη νέα διαμόρφωση της κατάστασης αναδεικνύεται η Αριστερά, που χάνει πολλά ερείσματά της.

Αν η κατάσταση στο Φ.Κ. παρέμενε όπως ήταν στα τέλη του ΄50 και στις αρχές του ΄60 με την πόλωση ανάμεσα στη Δεξιά

και την Αριστερά, θα είχε αναντιρρήτως επικρατήσει η πρώτη, λαμβανομένου υπόψη του αντικομμουνιστικού κλίματος που είχε εγκαθιδρυθεί. Η θεμιτή δράση της Αριστεράς προκαλούσε την αντίδραση της Δεξιάς. Ετσι οι Σύλλογοι των Φοιτητών σε σχολές όπου τη μια χρονιά πλειοψηφούν οι εκλεγέντες με την υποστήριξη της Αριστεράς, την επόμενη «περνούν» αναποτρέπτως στη Δεξιά, η οποία είναι μαζικότερη και έχει ευρύτερα περιθώρια να αναπτυχθεί σε αντίθεση με την Αριστερά. Το αντιδεξιό μέτωπο επικρατεί διότι το Κέντρο εισφέρει μάζες από την αστείρευτη δεξαμενή του, η οποία συνεχώς μεγεθύνεται. Αυτό συμβαίνει λόγω των συγκυριών, αλλά και εξαιτίας της αναμέτρησης της Ε.Κ. με τις δυνάμεις της αντίδρασης, όπως είναι τότε τα Ανάκτορα και η χωρίς τον Κ. Καραμανλή ΕΡΕ.

Εν κατακλείδι η Αριστερά πρωτοπορεί μεν αρχικώς αξιοποιώντας την απουσία του Κέντρου από τα αμφιθέατρα. Υποχωρεί, όμως, χαρακτηριστικά, όσο αναπτύσσεται το τελευταίο. Αυτό το συμπέρασμα εδραιώνεται και αποδεικνύεται ακόμα και μηχανιστικά. Οι κεντρώοι διαθέτουν την απόλυτη πλειοψηφία στο τριτοβάθμιο όργανο, δηλαδή τη Συνομοσπονδία της ΕΦΕΕ, από την αρχή του 1965 έως και τη διάλυσή της από τη χούντα. Θα τη διέθετε δε και από το 1964 αν δεν είχαν μεσολαβήσει διάφορες λαθροχειρίες της Αριστεράς, οι οποίες καλό θα ΄ταν να είχαν εγκλειστεί στο χρονοντούλαπο. Επανέρχονται, όμως, αυτομάτως εξαιτίας των ιστοριογραφικών αυθαιρεσιών που σημειώνονται επ΄ εσχάτων. Δυστυχώς για τους «χειρουργούς» οι περισσότεροι από όσους έδρασαν την επίμαχη περίοδο παραμένουν στη ζωή και μάλιστα με σώες τις φρένες. Προσφέρονται δε να συνεργήσουν στη διάσωση της συλλογικής μνήμης, χωρίς προκαταλήψεις και με οδηγό την ιστορική αλήθεια. Αλλωστε η αλήθεια θεωρείται επαναστατική. Υπηρετώντας την, αναβιώνουμε τη χαμένη επαναστατικότητά μας και παραμερίζουμε τη μιζέρια και την κιτρινίλα του αναδρομικού καπελώματος που είναι ασύμβατο με τη δημοκρατική παράδοση του φοιτητικού κινήματος. *