Κυριακή, Ιανουαρίου 23, 2005

Τα όρια της γνώσης

από το Θανάση Γιαλκέτση
Με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του έκτου τόμου του έργου του «Η Μέθοδος», ο γάλλος κοινωνιολόγος Εντγκάρ Μορέν έδωσε στο περιοδικό «Le Magazine Litteraire» τη συνέντευξη που ακολουθεί.

-Στο βιβλίο σας επανέρχεστε σε αυτήν τη μεγάλη πολιτική αυταπάτη που υπήρξε ο κομμουνισμός, ο υπαρκτός σοσιαλισμός.

«Εχω στοχαστεί για την κομμουνιστική μου εμπειρία. Πριν από τον πόλεμο είχα διαβάσει τον Τρότσκι, τον Σουβαρίν, και όλες οι αναγνώσεις μου με ωθούσαν να απορρίψω τον σταλινικό κομμουνισμό. Με οδηγούσαν άλλοτε προς τον αριστερισμό και άλλοτε προς το ρεφορμισμό, αλλά όχι προς τοΝ σταλινισμό. Οταν, μετά την κατοχή, έγινε η γερμανική επίθεση στη Ρωσία και η αντίσταση της Μόσχας, στα τέλη του 1941, τότε είπα στον εαυτό μου ότι υπάρχουν δύο μόνο δυνάμεις στον κόσμο -ο ναζισμός και ο κομμουνισμός- αφού η δημοκρατία είχε αποκαλύψει την ανικανότητά της στη διάρκεια της δεκαετίας του 1930. Επηρεασμένος από τον Χέγκελ, από την ιδέα του περί της πανουργίας του λόγου (ο Ναπολέων που νόμιζε ότι ικανοποιεί την προσωπική του φιλοδοξία φέρνει στην πραγματικότητα την επανάσταση στην Ευρώπη), υιοθέτησα δύο βασικά επιχειρήματα για να γίνω κομμουνιστής λέγοντας στον εαυτό μου ότι όλα τα ελαττώματα του συστήματος οφείλονται: 1) στην καθυστέρηση της τσαρικής Ρωσίας που κληρονόμησε ο κομμουνισμός, 2) στην καπιταλιστική περικύκλωση που μετέτρεπε τη Ρωσία σε πολιορκημένο οχυρό. Μετά τη νίκη, σκεφτόμουν, όλα τα θαυμαστά φύτρα του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού θα ανθίσουν. Χωρίς να είμαι αφελής σχετικά με τα γεγονότα, ήμουν κάποιος που έκανε λάθος στο συλλογισμό του. Οταν πραγματοποίησα στη συνέχεια μια οδυνηρή "αποδέσμευση", αναρωτήθηκα πώς μπόρεσα να κάνω αυτό το λάθος και αναζήτησα τις αιτίες στον τρόπο σκέψης μου».

-Μετά τη δεκαετία του '70, τότε που δημοσιεύτηκε ο πρώτος τόμος της «Μεθόδου», αρχίσατε να υπερασπίζεστε την ανάγκη της πολύπλοκης σκέψης. Αν την ορίσουμε αρνητικά, αυτή η πολύπλοκη σκέψη αποφεύγει από τη μια μεριά την υπερβολική ειδίκευση και από την άλλη την αξίωση για ολική, απόλυτη ή οριστική γνώση.

«Η πολύπλοκη σκέψη υιοθετεί μια πορεία ζιγκ-ζαγκ. Το πρόβλημα της πολυπλοκότητας έγκειται στη σύνδεση των γνώσεων με αφετηρία γνωστικά εργαλεία που λείπουν στον τύπο γνώσης που έχουμε διδαχθεί και που θέλησα να αναδείξω με την εργασία μου. Από τη στιγμή που έχουμε να κάνουμε με ένα πολύπλοκο σύνολο δεν μπορούμε να ονειρευόμαστε μιαν απόλυτη και εξαντλητική γνώση. Παραμένει πάντοτε ένα στοιχείο αβεβαιότητας οφειλόμενο στο τυχαίο, στα όρια της γνώσης. Αυτό συνεπάγεται ότι μια πολύπλοκη γνώση δεν θα είναι ποτέ μια πλήρης γνώση. Η οικολογία, για παράδειγμα, συνυπολογίζοντας τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον και την ανθρώπινη δραστηριότητα, είναι μια πολύπλοκη επιστήμη, που γίνεται εξάλλου καθημερινά όλο και περισσότερο πολύπλοκη, χωρίς ωστόσο για τον ίδιο λόγο να είναι μια πλήρης επιστήμη. Το ζητούμενο είναι να ζούμε με το συναίσθημα του αναλοκλήρωτου της γνώσης και του διαρκούς μετασχηματισμού της».

-Η πολύπλοκη σκέψη είναι εκείνη που αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην «οικολογία της δράσης», μιαν άλλη έννοια που σας είναι προσφιλής.

«Η γνώση οφείλει πάντοτε να προσδιορίζει το αντικείμενό της με βάση την αρχή που δείχνει ότι ένα κείμενο φωτίζεται από τα συμφραζόμενά του. Η μεγάλη έλλειψη της κλασικής επιστήμης ήταν το ότι απομόνωνε τα πεδία που μελετούσε... Η οικολογία της δράσης σημαίνει ότι κάθε δράση μέσα σε ένα ανθρώπινο περιβάλλον ξεφεύγει βαθμιαία από τις προθέσεις αυτού που την ξεκίνησε, δέχεται τις επιδράσεις και τις αντιδράσεις αυτού του περιβάλλοντος και μπορεί να πλήξει σαν μπούμερανγκ αυτόν που την προώθησε».

-Η πολύπλοκη σκέψη είναι επίσης, κατά τη δική σας γνώμη, ένα αντίδοτο στις απλουστεύσεις και τα παραληρήματα της ιδεολογίας.

«Το χαρακτηριστικό των ιδεολογιών είναι το ότι είναι κλειστές. Επαναλαμβάνω, μετατοπίζοντάς την σε ένα άλλο πεδίο, τη διάκριση που κάνει ο Πόπερ ανάμεσα σε επιστημονική και μη επιστημονική θεωρία. Σύμφωνα με τον Πόπερ, μια επιστημονική θεωρία αποδέχεται τη δυνατότητα της αναίρεσής της. Μια μη επιστημονική θεωρία κρίνει αντίθετα ότι είναι αδιάσειστη. Ετσι, οι δογματικές εκδοχές του μαρξισμού και της ψυχανάλυσης θεωρούν όλες τις αντιρρήσεις εσφαλμένες ή ανόητες. Αλλά υπάρχει και ένας άλλος τρόπος για να ανοίξουμε τον μαρξισμό ή την ψυχανάλυση, επιτρέποντάς τους να διορθωθούν ή να αναπτυχθούν διαφορετικά (...). Ο κόσμος των ιδεών δημιουργεί ισχυρές οντότητες που τείνουν να γίνουν κυρίαρχες. Είναι χαρακτηριστικό των ιδεολογιών, όπως και των Θεών, το γεγονός ότι, παρ' όλο που δημιουργούνται από τον άνθρωπο, γίνονται πολύ πιο ισχυρές από αυτόν, φτάνοντας ώς το σημείο να τον διατάζουν να σκοτώνει και να πεθαίνει γι' αυτές. Η πολύπλοκη σκέψη που υπερασπίζομαι αντιπροσωπεύει για μένα ένα αντίδοτο στην κυριαρχία αυτών των "κατευθυντήριων ιδεών" που χαρακτηρίζουν κάθε ιδεολογικό λόγο».

-Στην κριτική σας προς την επιστημονική γνώση αντλείτε ιδέες από μια φιλοσοφική παράδοση (Χούσερλ, Χάιντεγκερ) σύμφωνα με την οποία η επιστήμη «δεν σκέφτεται»;

«Υιοθετώ το στοιχείο αλήθειας που υπάρχει κατά τη γνώμη μου στην κριτική που άσκησε ο Χούσερλ, όταν εξήγησε ότι υπήρχε ένα τυφλό σημείο στην επιστημονική γνώση, η οποία στρέφεται προς το αντικείμενο αλλά αγνοεί το υποκείμενο που την παράγει. Οσο για τον Χάιντεγκερ, θα διόρθωνα τη φράση του λέγοντας ότι η επιστήμη δεν σκέφτεται τον εαυτό της (...)».


7 - 23/01/2005

Ψηφιακό Μανιφέστο - Αρθρο 3


Ψηφιακό Μανιφέστο
Χτίζοντας το Μέλλον
Μέρος 1ο


3. Η γέννηση του Δικτύου ΔΕΝ σημαίνει, για μας, τον τελικό θρίαμβο της οικονομικής αλλοτρίωσης ούτε και την αντικατάσταση του Ανθρώπου από τις μηχανές. Αντίθετα, η Επανάσταση της Πληροφορίας είναι το τελευταίο στάδιο στην απελευθερωτική διαδικασία του Μοντερνισμού. Η Ιστορία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η ίδια η εξέλιξη της ελευθερίας του ατόμου.

(Ολόκληρο το Ψηφιακό Μανιφέστο εδώ)

Σάββατο, Ιανουαρίου 22, 2005

Η εκδίκηση του Μαρξ

του Τάκη Μίχα
18-01-2005

Αναδημοσίευση από την «Ελευθεροτυπία»

Μεγκνάντ Ντεσάι (επιμέλεια Θοδωρή Πελαγίδη).

Η εκδίκηση του Μαρξ Η αναζωογόνηση του καπιταλισμού και το τέλος του κρατικού σοσιαλισμού.

Αθήνα: Παπαζήσης

Οι νέοι που διαδηλώνουν εναντίον της παγκοσμιοποίησης και του καπιταλισμού ασφαλώς θα αισθάνονταν μεγάλη έκπληξη αν μάθαιναν ότι μεταξύ των ομοϊδεατών τους δεν θα βρουν τον Καρλ Μαρξ.

Όμως αυτό υποστηρίζει ο γνωστός καθηγητής οικονομικών του LSE, Μεγκνάντ Ντεσάι (Meghnad Desai).

Στο προκλητικό αυτό βιβλίο του, ο γνωστός οικονομολόγος υποστηρίζει ότι η άνθηση του καπιταλισμού και της παγκοσμιοποίησης είναι κάτι το οποίο ο Μαρξ θα καλωσόριζε.

Για τον Μαρξ, ο καπιταλισμός θα έφθανε στα όριά του μόνο όταν δεν θα ήταν πια ικανός για πρόοδο, μόνο όταν εξαντλούσε τη δυναμική του· όταν έχανε τον δυναμισμό του.

Όμως αυτό προφανώς δεν έχει συμβεί ακόμα.

Καθημερινά παρατηρούμε νέες επαναστατικές καινοτομίες στους τομείς τής τεχνολογίας, της θεωρητικής φυσικής, της οργάνωσης των επιχειρήσεων.

Επίσης, η παγκοσμιοποίηση, εισάγοντας στις παγκόσμιες αγορές τη δυνατότητα του ανοιχτού ανταγωνισμού στους παραγωγούς τού τρίτου κόσμου, αποδεικνύει ότι ο καπιταλισμός έχει ακόμη τις δυνατότητες να προχωρήσει μπροστά.

Ο Μαρξ ήταν υπερασπιστής του ελεύθερου εμπορίου και όχι φίλος των δασμολογικών φραγμών, των ποσοστώσεων και του προστατευτισμού.

Για τον Ντεσάι, το καταστάλαγμα των απόψεων του Μαρξ βρίσκεται στο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», που έγραψε μαζί με τον Ένγκελς (Engels): «Η μπουρζουαζία δεν μπορεί να υπάρξει δίχως διαρκή επαναστατικοποίηση των εργαλείων τής παραγωγής και επομένως των σχέσεων παραγωγής και με αυτές όλων των σχέσεων της κοινωνίας... Διαρκής επαναστατικοποίηση της παραγωγής, αδιάκοπη διατάραξη όλων των κοινωνικών συνθηκών, διαρκής αβεβαιότητα και αναστάτωση διακρίνει την εποχή της μπουρζουαζίας από κάθε άλλη προγενέστερη».

Ο Μαρξ δεν υπήρξε ποτέ προφήτης τού «τέλους τού καπιταλισμού» όπως πολλοί θέλησαν να τον παρουσιάσουν.

Το θέμα του «τέλους τού καπιταλισμού» δεν έχει ασφαλώς μόνο θεωρητική σημασία.

Όπως τονίζει ο συγγραφέας, με την επίκληση της προφητείας ότι ο καπιταλισμός θα πέθαινε σύντομα, διαπράχθηκαν ανείπωτα εγκλήματα.

Ο θάνατος του σοσιαλιστικού πειράματος, που θεμελιώθηκε με την οκτωβριανή επανάσταση στη Ρωσία το 1917, όχι μόνο δεν θα στεναχωρούσε τον Μαρξ, αλλά αντίθετα θα τον χαροποιούσε.

Αν ο Μαρξ είχε να διαλέξει μεταξύ ενός οικονομικού συστήματος το οποίο κατευθύνεται από την αγορά και ενός συστήματος το οποίο κατευθύνεται από την κρατική γραφειοκρατία, αναμφίβολα θα επέλεγε το πρώτο -την αγορά.

Ο Μαρξ δεν προσέβλεπε ούτε στην εθνικοποίηση των βιομηχανιών ούτε στην αντικατάσταση των αγορών από τον κρατικό σχεδιασμό.

Τέλος, η χρησιμοποίηση τρομοκρατικών ενεργειών για την επίτευξη πολιτικών στόχων είναι κάτι το οποίο θα καταδίκαζε απερίφραστα, χαρακτηρίζοντας τέτοιες ενέργειες ως «μπλανκισμό».

Για τον Ντεσάι, ο συνεχιζόμενος δυναμισμός τού καπιταλισμού στην αρχή του 21ου αιώνα είναι η εκδίκηση του Μαρξ απέναντι στους «μαρξιστές», απέναντι σε όλους αυτούς που προέβλεπαν με μηχανιστικό τρόπο την εξαφάνισή του.

Η ιδέα ότι ο καπιταλισμός, όσο διαρκούσε, ήταν προοδευτικός τρόπος παραγωγής του οποίου η αχαλίνωτη ανάπτυξη ήταν προτιμότερη από τις αντιδραστικές εναλλακτικές καταστάσεις λησμονήθηκε.

Τώρα έχει επιστρέψει εκδικητικά.

Ο καπιταλισμός έχει καταστεί πραγματικά παγκόσμιος και δεν έχει εξαντλήσει ακόμα τα όριά του.

Ο συγγραφέας προτείνει την επιστροφή στον Μαρξ για να κατανοήσουμε τη δυναμική του καπιταλισμού.

Παρασκευή, Ιανουαρίου 21, 2005

Αγαπητέ μου υπολογιστή

Από την ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΝΑ
Εκατόν πενήντα χρόνια έπρεπε να περάσουν πριν εκδοθεί το ημερολόγιο του Σάμιουελ Πέπις. Η Soul Reaver χρειάστηκε, για το δικό της, μόλις μερικά δευτερόλεπτα.

«Ο καιρός περνά τόσο απίστευτα αργά λες και ο κόσμος έχει κλειδωθεί σε μια παγωμένη κορνίζα και εγώ είμαι η μόνη ζωντανή»: έτσι άρχιζε πριν από τρία χρόνια το ηλεκτρονικό της ημερολόγιο στον διαδικτυακό κόμβο Open Diary η ανώνυμη Αμερικανίδα έφηβη· σχεδόν ταυτόχρονα δεκάδες μάτια διάβαζαν την αποθάρρυνσή της. «Εξάντληση, αιώνιά μου εξάντληση, γιατί δεν μπορώ να βρω γαλήνη έστω και για ένα λεπτό;» αναρωτιόταν, σε μια εγγραφή, που αν και δεν πρόκειται να μνημειωθεί όπως εκείνες του Πέπις, σίγουρα δεν υστερεί φιλολογικά από τις δικές του: «Εφαγα στη σοφίτα τα υπολείμματα μιας γαλοπούλας· στην προσπάθειά της να τα ζεστάνει, η γυναίκα μου έκαψε το χέρι της», έγραφε τον Γενάρη του 1660 ο πιο διάσημος ημερολογιογράφος στην ιστορία των αγγλικών γραμμάτων. Οχι και πολύ ενδιαφέρον.

Ομως γιατί να συγκρίνουμε τη νεαρή Αμερικανίδα και τον υπάλληλο του Λόρδου Σάντουιτς; Και οι δύο μπορεί να είναι ημερολογιογράφοι, αλλά η κατεύθυνσή τους είναι εντελώς διαφορετική: ο πρώτος αποβλέπει στη λογοτεχνία, η δεύτερη στην performance art. Το να κρατάς ημερολόγιο κατά τον παλιό τρόπο δεν εκθέτει σε κανέναν τη ζωή σου παρά μόνο στον εαυτό σου και στην αόριστη αφαίρεση που ονομάζεται υστεροφημία, την προσφιλή στον Ντιντερό μούσα· ένα ηλεκτρονικό μπορεί να σε εκθέσει ανεπανόρθωτα στον μπαμπά, τη μαμά, τους εργοδότες σου και στον κάθε αδιάφορο ξένο. Πράγμα που δεν σημαίνει, ασφαλώς, ότι οι ημερολογιογράφοι του κανόνα -συγγραφείς όπως η Πλαθ, ο Κάφκα, η Αναΐς Νιν- δεν έχουν αισθανθεί την ανάσα του πιθανού αναγνώστη στο σβέρκο τους, ή ότι οι πιο ακατέργαστες στιγμές της αυτοέκθεσής τους γίνονταν λιγότερο ακατέργαστες ελλείψει μιας σύνδεσης DSL. Υπάρχει όμως η σωτήρια απόσταση ανάμεσα στη στιγμή της έκφρασης και τη στιγμή της δημοσίευσης κι αυτή έχει καλλιεργήσει το παράδοξο μιας περιφρουρημένης δημόσιας ιδιωτικότητας, την κλασική συγγραφική υποκειμενικότητα του μοντερνιστικού μύθου. Με το online ημερολόγιο μπαίνουμε σε μια εντελώς καινούργια περιοχή: τη διακεκαυμένη ζώνη του Μεγάλου Αδελφού, όπου ναρκισσισμός και οφθαλμολαγνεία συνευρίσκονται και όπου τα όρια μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής ζωής συγχέονται εντελώς.

Μεγάλη μόδα το web loging, το blogging, η συνήθεια των online ημερολογίων· εμμονή που εξαπλώνεται σαν επιδημία. Πριν από μερικά χρόνια αντιμετωπιζόταν σαν μια ανώδυνη και εν πολλοίς ανούσια φλυαρία: σήμερα διεκδικεί, καθώς διαβάζουμε στο CNN.com., μια τέτοια δημοτικότητα, ώστε μπορεί να αποτελέσει την πλατφόρμα για το επόμενο κύμα ανανέωσης και οικονομικών προοπτικών του Διαδικτύου. Ετοιμες είναι να επενδύσουν στην ιντερνετική «μπλογκόσφαιρα» εταιρείες όπως η Google, η America online, η Terra Lycos. Υπό μετάλλαξη και η επικράτεια της ηλεκτρονικής ενημέρωσης. Στο βρετανικό online περιοδικό dot journalism φιγουράρει το ερώτημα: μήπως το blogging είναι η νέα δημοσιογραφία; Ο JD Lasica, αρχισυντάκτης της ηλεκτρονικής επιθεώρησης Online Journalism Review, διαπιστώνει ότι στα weblogs και μόνο στα weblogs καταφεύγουν οι χρήστες του Internet σε αναζήτηση ανάλυσης, κριτικού σχολιασμού, εναλλακτικών προτάσεων, ρεπορτάζ, που καμιά εφημερίδα δεν θα φιλοξενούσε. Δεν είναι απλώς ένας online εσωτερικός μονόλογος, μια «ροή της συνείδησης» που κυλάει αβίαστα, εν πλήρει ελευθερία, χωρίς επιτήρηση και χειραγώγηση τα weblogs, μας λένε οι θιασώτες τους. Δεν είναι αυθαίρετες, αμφιλεγόμενες ως προς την εγκυρότητά τους αφηγήσεις. Συχνά είναι χάρτες θησαυρών, αξιόπιστοι οδηγοί στον παγκόσμιο πολιτικοκοινωνικό λαβύρινθο. Στο χέρι μας είναι να τα αξιοποιήσουμε.


ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 22/01/2005

Ειτε σ'αρέσει, είτε όχι...

Πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Adam L. Penenberg στο Wired News.
Like It or Not, Blogs Have Legs

Εθνικός Διάλογος για την Παιδεία και ο Εντγκάρ Μορέν

Ξεκίνησε σήμερα ο Εθνικός Διάλογος για την Παιδεία..
- Aυλαία σήμερα στον εθνικό διάλογο
- Εθνικό κεφάλαιο η παιδεία, τόνισε ο πρωθυπουργός στην πρεμιέρα του Εθνικού Διαλόγου
- Κριτική για την έως τώρα πολιτική της κυβέρνησης για την Παιδεία από τον Γ.Παπανδρέου
- Ριζική δημοκρατική μεταρρύθμιση, η πρόταση του ΣΥΝ στον Εθνικό Διάλογο για την Παιδεία
- Απορρίπτει το ΚΚΕ τον εθνικό διάλογο για την παιδεία
- Με ομιλία Καραμανλή εν μέσω συλλαλητηρίων ξεκινά ο εθνικός διάλογος για την παιδεία
- Oι επτά πληγές της Aνώτατης Παιδείας
- «Φταίνε όλοι, Πολιτεία, διδάσκοντες, φοιτητές»
- Παιδεία:Διάλογος και κινητοποιήσεις

Eπτά αρχές για την παιδεία του μέλλοντος

O Eντγκάρ Mορέν καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για τον σχεδιασμό της εκπαίδευσης

Του Θεόδωρου Κρητικού

Εντγκάρ Μορέν-Οι εφτά γνώσεις-κλειδιά για την παιδεία του μέλλοντος-Mετ. Θοδωρής Τσαπακίδης-Eκδόσεις του εικοστού πρώτου
Με αξιοθαύμαστη εμμονή και ανάλογη έμφαση τονίζεται, σε κάθε σχετική ευκαιρία, ότι η σύγχρονη παιδεία και κυρίως η σχολική της θέσπιση οφείλουν να ακολουθούν κατά πόδας τους ρυθμούς των σύγχρονων αλλαγών. Ενώ όμως συχνά πυκνά γίνεται λόγος για «αναγκαία προσαρμογή του σχολείου» σε μια κοινωνία που διαρκώς αλλάζει, σπανίως ακούμε να επισημαίνονται τα πνευματικά μας εφόδια, στα οποία οφείλουμε να εδράζουμε τις μεταρρυθμιστικές μας προτάσεις.
Ο Εντγκάρ Μορέν, που γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα τους γόνιμους τρόπους, με τους οποίους οι επιμέρους γνώσεις υπηρετούν την ολιστική σύλληψη της πραγματικότητας, καταθέτει δημοσίως, για άλλη μια φορά, τη σφαιρική και ολοκληρωμένη του άποψη. Ο Γάλλος συγγραφέας, επιχειρώντας να ανταποκριθεί στο αίτημα για συγκεκριμένες και ουσιαστικές προτάσεις που θα αποσαφηνίζουν το θολό τοπίο της (φερόμενης ως διαρκούς και γενικευμένης) «κρίσης», συνοψίζει σε εφτά γνώσεις-κλειδιά τις εκπαιδευτικές αρχές, στις οποίες οφείλει να εδράζεται η παιδεία του μέλλοντός μας. Οι εν λόγω αρχές, ως απόσταγμα της μακραίωνης πολιτισμικής και διανοητικής μας ιστορίας, συμπυκνώνουν τις γνωστικές μας κατακτήσεις, υποδεικνύοντας συγχρόνως και τις δέουσες προοπτικές των εκπαιδευτικών μας στρατηγικών.
Αρχή πρώτη: Η παιδεία πρέπει να δείξει κατ’ αρχήν «ότι δεν υπάρχει καμία γνώση που να μην απειλείται, σε κάποιο βαθμό, από το λάθος και την ψευδαίσθηση». Τα λάθη του νου, τα διανοητικά λάθη και οι ψευδο-ορθολογισμοί οφείλουν λοιπόν να βρίσκονται στο επίκεντρο των εκπαιδευτικών μας ανησυχιών από την πρώτη κιόλας στιγμή.
Αρχή δεύτερη: Η παιδεία μας οφείλει να μυήσει τον πολίτη της νέας χιλιετίας στους τρόπους και τις μεθόδους, με τις οποίες προσεγγίζονται οι κατηγορίες του πλαισίου, της σφαιρικότητας, του πολυδιάστατου και του πολύπλοκου. Η μέχρι τώρα παιδεία μας «δεν μας έμαθε να συσχετίζουμε τις γνώσεις, αλλά να τις διαχωρίζουμε, να τις περιχαρακώνουμε και να τις απομονώνουμε». Απαιτείται λοιπόν μια μεταρρύθμιση της σκέψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ίδια μας η ικανότητα να οργανώνουμε τη γνώση.
Αρχή τρίτη: Γνωρίζουμε ήδη ότι ο άνθρωπος είναι ένα πλάσμα της φύσης, που «ανέπτυξε με απίστευτο τρόπο τις δυνητικότητες της ζωής». Γνωρίζουμε, επίσης, ότι ο άνθρωπος ολοκληρώνεται ως πλήρες ανθρώπινο ον «μόνο μέσα από και μέσα στον πολιτισμό». Οφείλουμε, επομένως, να οργανώσουμε «μια βασική και παγκόσμια εκπαίδευση που θα ασχολείται με την ανθρώπινη συνθήκη», με την πληρέστερη δυνατή γνωστική προσέγγιση της ανθρώπινης φύσης.
Αρχή τέταρτη: Η παιδευτική προετοιμασία για την πλανητική μας εποχή φαίνεται πως επείγει. Οφείλουμε επομένως να μη θέτουμε σε αντιπαράθεση το παγκόσμιο και τις πατρίδες, αλλά να «συνδέουμε τις οικογενειακές, τοπικιστικές, εθνικές, ευρωπαϊκές μας πατρίδες, ομόκεντρα, και να τις ενσωματώνουμε μέσα στο συγκεκριμένο σύμπαν της γήινης πατρίδας». Πράγματι, αν η έννοια της πατρίδας παραπέμπει σε μια κοινή ταυτότητα, σε μια σχέση συναισθηματικής υπαγωγής, εν τέλει σε ένα κοινό πεπρωμένο, «τότε μπορούμε να εισαγάγουμε την έννοια της Γης-Πατρίδας».
Αρχή πέμπτη: «Είναι αναγκαίο όσοι έχουν αναλάβει το έργο της εκπαίδευσης να πάνε στην πρώτη γραμμή της αβεβαιότητας των καιρών μας». Αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να επινοήσουμε τη διδασκαλία, με την οποία η σκέψη θα εξοπλιστεί και θα σκληραγωγηθεί για να αντιμετωπίσει την, πανάρχαιη κατά τα άλλα, κατηγορία της αβεβαιότητας.
Αρχή έκτη: Η κατανόηση συνιστά πρωτεύουσα παιδευτική στοχοθεσία. Για την εκπαιδευτική της πρόσληψη, ωστόσο, η μετάδοση και η πρόσληψη των πληροφοριών μέσω της προβεβλημένης ψηφιακής τεχνολογίας δεν φαίνεται να επαρκούν. Απαιτείται ιδιαίτερη παιδευτική προετοιμασία που θα καλλιεργεί τον αυτο-κριτικό έλεγχο. Πρόκειται για διαδικασία, που αναμφιβόλως προϋποθέτει «μια μεταρρύθμιση των αντιλήψεων που επικρατούν».
Αρχή έβδομη: Κάθε πρόοδος που έχει να κάνει με τον άνθρωπο δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνει «την ανάπτυξη, συγχρόνως, της αυτονομίας του ατόμου, της συμμετοχής του στην κοινότητα και της συνείδησης του ότι ανήκει στο ανθρώπινο είδος». Επομένως, η ηθική προς την οποία οφείλει να προσανατολίζει σταθερά η εκπαιδευτική μας δοκιμασία, πρέπει να προβάλλει την ανθρωπότητα ως κοινή συνείδηση και, κυρίως, ως πλανητικό πεπρωμένο.
Ο Εντγκάρ Μορέν κατέθεσε την πρότασή του για τη δέουσα παιδεία του μέλλοντός μας στο πλαίσιο των σχετικών αναζητήσεων και συνακόλουθων εκδοτικών πρωτοβουλιών της UNESCO. Υπάρχει, άραγε, καλύτερη πρόταση για τον σχεδιασμό μιας εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, που θα επιδιώκει τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των γνωστικών μας κατακτήσεων;

Ο κ. Θεόδωρος Κρητικός είναι φυσικός, δρ ιστορίας των επιστημών, καθηγητής στο Πειραματικό Λύκειο της Βαρβακείου Σχολής.

Καθημερινή
Kυριακή, 3 Φεβρουαρίου 2002 - Aρχείο


Πέμπτη, Ιανουαρίου 20, 2005

Σχέδιο Νέου Καταστατικού του ΠΑΣΟΚ

Σχέδιο Νέου Καταστατικού του ΠΑΣΟΚ

Ψηφιακό Μανιφέστο - Αρθρο 2

Ψηφιακό Μανιφέστο
Χτίζοντας το Μέλλον
Μέρος 1ο

2. Δεν είμαστε παθητικά θύματα και τα άβουλα αντικείμενα των ανεξέλεγκτων δυνάμεων αγοράς και των τεχνολογικών αλλαγών. Χωρίς την καθημερινή μας εργασία δεν θα υπήρχαν ούτε αγαθά, ούτε υπηρεσίες για το σύγχρονο εμπόριο. Χωρίς την καινοτόμο παρουσία μας οι Τεχνολογίες της Πληροφορικής δεν θα ήσαν παρά αδρανή μέταλλα, πλαστικό και πυρίτιο. Τίποτα δεν θα συνέβαινε στον Κυβερνοχώρο χωρίς την δική μας δημιουργική δουλειά. Είμαστε οι ρυθμιστές της Ιστορίας.

Παρά την υπερβολική και ενθουσιώδη διατύπωση, τα παραπάνω ισχύουν στο ακέραιο. Το πιο ενδιαφέρον σε αυτό το Αρθρο είναι ότι εισάγει τον όρο «καινοτομία», μία από τις βασικές λέξεις-«κλειδιά» της εποχής μας.
Θα έλεγα, ότι το πιο ουσιαστικό θέμα, με αφορμή τη συζήτηση αυτού του άρθρου είναι ακριβώς το θέμα της «καινοτομίας» και η «κατάρα» της οικονομίας της μεταποίησης (και των μεσαζόντων) στην ελληνική πραγματικότητα.
Η «καινοτομία» είναι αυτή που σε μεταβάλλει από «παθητικό θύμα και άβουλο αντικείμενο» σε ενεργό δημιουργό και υποκείμενο των αλλαγών.
«Καινοτομία» σημαίνει επένδυση της γνώσης αλλά και του χρόνου που διαθέτει ο καθένας και η καθεμία από εμάς.
«Καινοτομία» επίσης σημαίνει ότι τολμώ να πάω κόντρα στη ζήτηση («φτιάξε μου ένα web site για να διαφημίσω την εταιρεία μου») και προσφέρει πραγματικές λύσεις.

Ας το συζητήσουμε!

(Ολόκληρο το Ψηφιακό Μανιφέστο εδώ)

Η Δημοκρατία «μας»

Του ΝΙΚΟΛΑΟΥ Θ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΤΟΥ*

Εχει επικρατήσει σχεδόν σε όλο τον κόσμο και δικαίως η πεποίθηση ότι το μοναδικό τέλειο σύστημα διακυβέρνησης μιας χώρας είναι το λεγόμενο δημοκρατικό σύστημα. Ετσι σε όλες τις χώρες που έχει επικρατήσει ένα οποιοδήποτε «δημοκρατικό σύστημα», οι εκάστοτε λειτουργοί του συστήματος αυτού δεν παραλείπουν σε κάθε ευκαιρία να αποκαλούν, με μια δόση υπερηφάνειας, το σύστημά τους η Δημοκρατία μας, τονίζοντας ιδιαιτέρως το «μας».Οι όποιες δημοκρατικές διαδικασίες όμως είναι συνήθως έτσι διατυπωμένες, ώστε να οδηγούν κατά κανόνα σε μια εξουσία, η οποία δεν ικανοποιεί το κοινό συμφέρον, που θεωρητικά είναι το κύριό της έργο, και αυτό γιατί στο βασικό νόμο, δηλαδή στο Σύνταγμα, είναι τόσο αόριστα και γενικόλογα διατυπωμένο το «κοινό συμφέρον», ώστε να αφήνει κάθε περιθώριο αμφισβήτησής του. Ετσι π.χ. σε όλα τα δημοκρατικά συστήμα η αποχή, τα λευκά και τα άκυρα ψηφοδέλτια δεν λαμβάνονται υπόψη στην εξαγωγή των αποτελεσμάτων. Και δεν φθάνει μόνο αυτό, έρχεται και ο κατάλληλος εκλογικός νόμος, έργο των μεγάλων κομμάτων, για να δώσει εκείνη την κατεύθυνση που τα εξυπηρετεί. Σταθερά λοιπόν σε κάθε χρησιμοποιούμενο σήμερα «δημοκρατικό σύστημα», το μόνο που είναι δημοκρατικό είναι το όνομά του και προς παραπλάνηση των λαών η εκάστοτε εξουσία θέτει και ένα «μας» στο τέλος και ο αποπροσανατολισμός ολοκληρώνεται.Προσωπικά πιστεύω ότι ένα δημοκρατικό σύστημα, με τη βαθύτερη του όρου σημασία, θα ήταν το καλύτερο σύστημα διακυβέρνησης μιας χώρας. Ετσι σε άρθρο μας, που δημοσιεύθηκε το 1990, με τίτλο «Μια ρηξικέλευθη πρόταση για την αναγέννηση της Δημοκρατίας μας», είχαμε κάνει μια πρόταση που πιστεύουμε ότι εάν εφαρμοσθεί, θα προκαλέσει μια πραγματική αναγέννηση των δημοκρατικών συστημάτων και θα οδηγήσει προοδευτικά σε μια ασυμπτωτική προσέγγιση προς ένα τέλειο δημοκρατικό σύστημα.Θέλω να ελπίζω ότι ο αιώνας μας, που βρισκόμαστε στην αρχή του, θα φέρει την επικράτηση ενός γνήσιου δημοκρατικού συστήματος, με τη βαθύτερη φιλοσοφική του σημασία, ώστε η ανθρωπότητα να βρίσκεται συνεχώς σε μια αδιάκοπη πνευματική, ηθική και οικονομική αναβάθμιση.Μετά τις πιο πάνω παρατηρήσεις μου για τα δημοκρατικά συστήματα θα επιχειρήσω με συγκεκριμένες αναφορές να αποδείξω την ορθότητα των παρατηρήσεων αυτών. Θα ξεκινήσω με μια ανάλυση των τελευταίων εκλογικών αποτελεσμάτων στη χώρα μας, αφού μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα είχαμε μια καλή χρονική σύμπτωση δύο εκλογών, των εθνικών και των ευρωεκλογών.Κατ' αρχήν το εκλογικό μας σύστημα, αλλά και όλα σχεδόν τα δημοκρατικά εκλογικά συστήματα που εφαρμόζονται στις άλλες χώρες, έχουν ένα βασικό μειονέκτημα, ότι η προτίμηση ενός κόμματος από τον ψηφοφόρο βασίζεται σε μεγάλο ποσοστό σε αρνητικό κριτήριο. Δηλαδή ο ψηφοφόρος επιλέγει το κόμμα με βάση ότι θέλει και να τιμωρήσει ένα άλλο κόμμα και έτσι η απόφασή του επηρεάζεται σημαντικά και οδηγείται προς εκείνο το κόμμα, ώστε να επιφέρει κατά τη γνώμη του τη μεγαλύτερη ζημιά στο κόμμα που θέλει να τιμωρήσει. Την ψυχολογία αυτή των ψηφοφόρων τη γνωρίζουν καλά τα δύο μεγάλα κόμματα και την εκμεταλλεύονται καταλλήλως, με αποτέλεσμα να έχουμε σε έξαρση το φαινόμενο του δικομματισμού, που είναι και ο αποφασιστικός παράγων στην επιλογή του εκλογικού συστήματος, αφού ουσιαστικά τα δύο μεγάλα κόμματα λαμβάνουν την τελική απόφαση.Στις τελευταίες σχεδόν ταυτόχρονες διπλές εκλογές, το κριτήριο επιτυχίας του πρώτου κόμματος ήταν το μέγεθος υπεροχής του έναντι του δεύτερου κόμματος. Ετσι η μεγάλη αποχή στις ευρωεκλογές αντιμετωπίσθηκε λίγο γραφικά, δηλαδή ότι η βασική αιτία ήταν τα μπάνια του λαού. Δυστυχώς όμως υπάρχει άλλη πιο σοβαρή αιτία. Η υποβάθμιση των ευρωεκλογών, η οποία εξασθενίζει και το φαινόμενο του δικομματισμού, είναι ουσιαστικά η βασική αιτία της αποχής. Η αποχή αυτή είχε σαν αποτέλεσμα τα δύο μεγάλα κόμματα να χάσουν μεταξύ των δύο εκλογών ένα μεγάλο μέρος των ψήφων τους, δηλαδή 21,90% η Ν.Δ. και 30,95% το ΠΑΣΟΚ, ενώ τα άλλα κόμματα, παρά τη μεγάλη αποχή, είχαν αύξηση των ψήφων τους. Προς απόκρυψη του δυσμενούς αυτού αποτελέσματος τα δύο κόμματα αναφέρθηκαν μόνο στη μεταβολή των ποσοστών τους επί των έγκυρων ψήφων τους, που αντίστοιχα ήταν 2,33% για τη Ν.Δ. και 6,54% για το ΠΑΣΟΚ.Ολα αυτά τα φαινόμενα έχουν σαν βασική αιτία το εφαρμοζόμενο «δημοκρατικό σύστημα» και συμπληρωματικά το επιλεγόμενο εκλογικό σύστημα, που κάθε φορά αλλάζει σύμφωνα με τις ανάγκες του κόμματος που το προτείνει και στη συνέχεια το υπερψηφίζει, με αποτέλεσμα κάποιες φορές να καταλήγει σε βάρος του.Είναι λοιπόν θέμα επιτακτικής ανάγκης, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Συντάγματος, να γίνει και η οφειλόμενη αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καλούμε λοιπόν την κυβέρνηση, τα κόμματα και κυρίως τους ευρωβουλευτές τους να αναλάβουν την πρωτοβουλία για να αποκτήσει το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη δημοκρατική οντότητα που πρέπει να έχει.Είναι προφανές ότι το δημοκρατικό σύστημα πρέπει να είναι ενιαίο για κάθε χώρα που θα θελήσει να το εφαρμόσει και προφανώς να εκφράζει τη βαθύτερη του όρου σημασία. Ετσι θα πρέπει σε όλες τις χώρες που πιστεύουν στη δημοκρατία να αρχίσει ένας συστηματικός αγώνας για την καθιέρωση ενός δυναμικού δημοκρατικού συστήματος, που θα έχει μέσα του εκείνη τη δυναμική που θα του επιτρέπει να αυτοβελτιώνεται, συγκλίνοντας ασυμπτωτικά προς την τελειοποίησή του. Είναι προφανές ότι εμείς οι Ελληνες έχουμε μια αυξημένη υποχρέωση να αναλάβουμε πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός τέτοιου δυναμικού δημοκρατικού συστήματος.Με την ευκαιρία τού υπό έγκριση ευρωπαϊκού Συντάγματος από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης επιθυμώ να κάνω μία πρόταση. Τα βασικά του σημεία να αποδοθούν σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες και να δοθούν σε όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Στη συνέχεια αφού προηγηθεί μία τοποθέτηση των ευρωπαϊκών κομμάτων, αλλά και καταξιωμένων πνευματικών ανθρώπων, να τεθεί σε ψηφοφορία και οι λαοί να αποφασίσουν με απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων για την αποδοχή του.Είναι τέλος προφανές ότι για σοβαρά θέματα το Σύνταγμα θα πρέπει να προβλέπει δημοψηφίσματα, που θα αποφασίζονται πάντοτε με την ίδια πλειοψηφία, όπως και εκείνη για την αποδοχή του.Το δημοψήφισμα για την αποδοχή του θα είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για την αναγέννηση της Δημοκρατίας, πράγμα που είναι υποχρέωση κάθε δημοκράτη πολίτη και ας απαλλαγούμε από την απαισιόδοξη νοοτροπία, ότι τίποτε δεν μπορεί να ανακόψει την κατιούσα πορεία της ανθρωπότητας, γιατί είναι ακριβώς η άρχουσα τάξη που καλλιεργεί αυτή την πεσιμιστική νοοτροπία στους λαούς με τα μέσα που διαθέτει, έχοντας υποβαθμίσει την Παιδεία. Απόδειξη αυτού είναι ότι στα μεγάλα κυρίως κόμματα, όχι μόνο οι υποψήφιοι βουλευτές, αλλά και η επιλογή των ατόμων για την πλαισίωση σημαντικών θέσεων γίνεται συνήθως με βάση το στενό και κοντόφθαλμο κομματικό συμφέρον. Ετσι είναι σύνηθες να βλέπουμε σε καίριες θέσεις άτομα, όχι μόνο άσχετα με το αντικείμενο που καλούνται να υπηρετήσουν, αλλά και όχι με τις αναγκαίες πνευματικές ικανότητες που θα έπρεπε να διαθέτουν. Αλλά και η επιλογή των υποψηφίων βουλευτών από τους αρχηγούς κυρίως των μεγάλων κομμάτων μόνο αξιοκρατικά δεν γίνεται. Από την άλλη μεριά η δημιουργία νέου κόμματος έχει μεγάλο χρηματικό κόστος τόσο για τη δημιουργία του, αλλά κυρίως γιας την προβολή του. Ετσι αντί να επιλεγούν οι άριστοι, όπως είναι η βαθύτερη σημασία της δημοκρατίας, η επιλογή περιορίζεται εμμέσως ή αμέσως στους οικονομικά ισχυρούς.Οι λαοί λοιπόν και κυρίως οι πνευματικοί άνθρωποι ας αναλογισθούν την ευθύνη τους και ας αναλάβουν εκείνη την πρωτοβουλία που χρειάζεται για την αναγέννηση της Δημοκρατίας, απαραίτηρη προϋπόθεση για μια πνευματική, ηθική και υλική με σεβασμό στο περιβάλλον συνεχή εξέλιξη της ανθρωπότητας.* Ομ. καθηγητής Θεωρητικής Πληροφορικής, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 20/01/2005

Σχόλια στην παρέμβαση του Saki

Πραγματικά οι παρατηρήσεις του Saki είναι πολύτιμες όχι μόνο γιατί αναλαμβάνει να κάνει το «δικηγόρο του διαβόλου» αλλά, κυρίως, γιατί εισάγει την οπτική του marketing-management και ελπίζω να συνεχίσει να συμβάλει στο διάλογο που ανοίξαμε.

(Σημ.: Διαβάζοντας με προσοχή το post που μας συνέστησε για την «Νέα Οικονομία» -θα το βρείτε εδώ- θα ήθελα να προσθέσω την είδηση για την «ανάκαμψη» των dot.com με προάγγελο τα αποτελέσματα του Yahoo! κάτι που προοιωνίζει έναν νέο κύκλο της «Νέας Οικονομίας».)

Σχετικό με το πρώτο σχόλιο («…τέτοιες βαρύγδουπες φράσεις εκτός του ότι είναι ουτοπικές και self-pleasing…») θα πω ότι συμφωνώ αλλά ας επιτρέψουμε στους εαυτούς μας την πολυτέλεια του ενθουσιασμού σε εποχές δύσκολες, σε μεταβατικές περιόδους όπου η ανασφάλεια και ο φόβος δημιουργούν κοινωνικά «μανιοκαταθλιπτικές» καταστάσεις…
Εκείνο που θα πρέπει πραγματικά να επανεξετάσουν οι συντάκτες του Μανιφέστου –αλλά και όσοι από εμάς επεξεργαζόμαστε αυτές ή και παραπλήσιες θέσεις- είναι ο περιοριστικός όρος του "Ελεύθεροι Τεχνίτες της Ψηφιακής Εποχής" –το γράφω άλλωστε και στα εισαγωγικά σχόλιά μου. Και δεν είναι μόνο το ότι έτσι θέτονται περιορισμοί αλλά αποπνέει και ένα άρωμα «ταξικότητας» παλαιάς κοπής. Σε αντίθεση όμως με τον Saki θα πρότεινα κάτι ακόμη πιο γενικευμένο. Θα πρότεινα δηλαδή έναν πιο γενεαλογικό όρο π.χ. το όρο «κανίβαλοι» που προτείνει ο Μίμης Ανδρουλάκης στο τελευταίο του βιβλίο. (Να πω την αμαρτία μου, δηλώνω ιδιαίτερα επηρεασμένος από το «Βαμπίρ και Κανίβαλοι», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποδέχομαι κάθε σημείο του.).
Από την άλλη πλευρά, το Μανιφέστο –όπως και κάθε Μανιφέστο- αποτελεί ένα πλαίσιο αρχών, ένα εξαγγελτικό κείμενο και ως τέτοιο επιτρέπει και λεκτικές υπερβάσεις (“Think Big”), ακόμη και ακροβατισμούς σε αντίθεση με ένα οικονομικό κείμενο ή ένα πρόγραμμα δράσης τα οποία απαιτούν πολύ πιο προσγειωμένες λέξεις και δόκιμους όρους.
Οσον αφορά την «έπαρση» του "...χτίζουμε το μέλλον της κοινωνίας μέσα από τις προσπάθειες και την ευρηματικότητά μας" την οποία αποδοκιμάζει ο Sakis, θα την δικαιολογήσω επίσης αναφέροντας ανθρώπους όπως ο Στιβ Τζομπς, ο Τιμ Μπερνερς Λι, ο (γιατί όχι) Μπιλ Γκέϊτς, ο Λινους Τορβαλντς και δεκάδες άλλους που ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ άλλαξαν τον κόσμο όπως τον ξέραμε χάρη στις προσπάθειες και την ευρηματικότητά τους. Πίσω τους υπήρξαν και υπάρχουν στρατιές προγραμματιστών (και όχι μόνο) που εξακολουθούν να χτίζουν είτε το δηλώνουν είτε όχι, είτε το «φωνάζουν» είτε αθόρυβα, την κοινωνία που έρχεται.
Η σύγκριση του Μανιφέστου της Ψηφιακής Εποχής με το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» έχει –κατ’ εμέ- κυρίως φιλολογική αξία και εν μέρει μονάχα, ιστορική. Το αναμφισβήτητα κοινό της στοιχείο είναι πως και τα δύο σηματοδοτούν την αρχή μιας νέας εποχής και ταυτόχρονα αποτελούν την ληξιαρχική πράξη γέννησης ενός νέου κοινωνικού μορφώματος. Το μεν πρώτο των ανθρώπων που χρησιμοποιούν επαγγελματικά τις ψηφιακές τεχνολογίες, το δεύτερο της εργατικής τάξης. Ως ληξιαρχικές πράξεις γέννησης δεν τίθεται καν θέμα για το αν είναι επιτυχημένα ή αποτυχημένα εκτός αν θεωρούμε ότι δεν αντιστοιχούν σε κανενός είδους γέννησης. Ως εξαγγελτικά κείμενα αρχών και στόχων, εκεί χωράει μεγάλη συζήτηση για το βαθμό της επιτυχίας ή αποτυχίας τους (ας την κάνουμε μια άλλη στιγμή!).

Τετάρτη, Ιανουαρίου 19, 2005

Oι Ελεύθεροι Τεχνίτες της Ψηφιακής Εποχής

Με αφορμή το κείμενο στο Lida's Weblog (A Greek Weblog. We are few but we are loud!) προτείνω την «κατ’ άρθρο» συζήτηση του Ψηφιακού Μανιφέστο. Νομίζω ότι θα έχει ενδιαφέρον.
Ας τα πάρουμε λοιπόν από την αρχή:

Ψηφιακό Μανιφέστο
Χτίζοντας το ΜέλλονΜέρος 1ο
1. Είμαστε οι Ελεύθεροι Τεχνίτες της Ψηφιακής Εποχής. Απολαμβάνουμε την Προμηθεϊκή και καινοτόμο δύναμη της δουλειάς μας και της φαντασίας μας που δίνουν σχήμα στον εικονικό κόσμο. Γράφοντας κώδικα και «σπάζοντας» προγράμματα, σχεδιάζοντας δικτυακούς τόπους, πολυμεσικές εφαρμογές, video-art, αναμειγνύοντας χρώματα, ιδέες, ήχους και κείμενα, «παντρεύοντας» άλλες τέχνες με την δική μας, χτίζουμε το μέλλον της κοινωνίας μέσα από τις προσπάθειες και την ευρηματικότητά μας.

Ποιοι μπορούν να ορισθούν ως οι «Ελεύθεροι Τεχνίτες της Ψηφιακής Εποχής»;
Θα τολμούσαν πω ΟΛΟΙ και ιδιαίτερα όλοι οι άνθρωποι της γενιάς του 80 και μετά. Αν όμως θέλουμε να κάνουμε τα πράγματα πιο απτά και συγκεκριμένα, θα έλεγα ότι είναι: προγραμματιστές, web developers, μηχανικοί ηλεκτρονικών υπολογιστών, μηχανικοί software, χάκερς, δημοσιογράφοι, συγγραφείς, κειμενογράφοι, μεταφραστές, γραφίστες, φωτογράφοι, video artists, δημιουργοί ηλεκτρονικών παιχνιδιών, παραγωγοί και τεχνικοί τηλεόρασης και κινηματογράφου σεναριογράφοι, παραγωγοί και τεχνικοί ραδιοφώνου, μουσικοί παραγωγοί, μουσικοί… (προσθέστε!)

Μας ικανοποιεί το «που δίνουν σχήμα στον εικονικό κόσμο»;
Προσωπικά το θεωρώ ξεπερασμένο και εν πολλοίς ελιτίστικο! Αφήνει «απ’ έξω» πολλά πεδία της αγοράς και της ζωής καθώς και «παλαιά» Μέσα τα οποία έχουν ήδη ή μπορούν στο μέλλον να εξελιχθούν. Ένα εξ’ αυτών και τα free-zines, τα δωρεάν έντυπα, που αργά ή γρήγορα θα εκτοπίσουν τα υπόλοιπα περιοδικά και εφημερίδες.

(Ολόκληρο το Ψηφιακό Μανιφέστο εδώ)

Η συζήτηση άνοιξε!

Ανακαλύπτω στο Lida's Weblog (A Greek Weblog. We are few but we are loud!) την παρακάτω εγγραφή –και με την ευκαιρία, ένα ΠΟΛΥ καλό blog:

>>Κάνοντας surfing στα ελληνικά blogs έπεσα πάνω σε αυτό. Δουλεύω 5 χρόνια σαν προγραμματίστρια, παρόλο που δεν είναι η πρώτη μου επιλογή το θεωρώ ένα πολύ δημιουργικό και ευχάριστο επάγγελμα. Δυστυχώς όμως το να εργάζεσαι στην πληροφορική, ειδικά στην Ελλάδα, απαιτεί να συμβιβάζεσαι με καταστάσεις που έρχονται ενάντια στο προσωπικό και, κυρίως, το κοινό συμφέρον. Συμφωνώ με σχεδόν ότι λέει το μανιφέστο. Η δικιά μου απορία είναι πως μπορούν να γίνουν όλα αυτά που διακηρύσσει. Κάθε μεμονωμένη προσπάθεια αντίστασης συνεπάγεται τεράστιο προσωπικό κόστος και καταλήγει συχνά σε ήττα. Καλό το μανιφέστο αλλά τι μπορούμε πρακτικά να κάνουμε για ξεφύγουμε από την απελπιστική θέση που βρισκόμαστε γιατί όσοι μεμονωμένα προσπαθούμε, τρώμε τα γκολ το ένα πίσω από το άλλο.
>>
Οι απορίες είναι εύλογες. Είναι οι ίδιες που είχα κι εγώ όταν έπεσε στα χέρια μου το «Μανιφέστο». Ο ενθουσιασμός της στιγμής έδωσε τη θέση του στον σκεπτικισμό. Ομορφα ακούγονται όλα αυτά αλλά μήπως πρόκειται για ένα ακόμη ρομαντικό κείμενο με γερές δόσεις νοσταλγίας από μια άλλη, επαναστατική, εποχή χωρίς όμως να μπορεί να «αντέξει» στη σημερινή πραγματικότητα;
Σιγά-σιγά συνειδητοποιούσα ότι μάλλον τα δικά μου ερωτήματα ήταν εκτός τόπου και χρόνου. Εκανα «παλιές» ερωτήσεις, π.χ.:
«Πως θα οργανωθούμε;»
«Θα συστήσουμε κάποια οργάνωση; Και τι είδους οργάνωση; Με τι είδους δομές;»
Θέτοντας αυτές τις ερωτήσεις είχα φυσικά στο μυαλό μου συγκεκριμένες μορφές οργάνωσης όπως τις γνώρισα τα τελευταία 30 χρόνια, όπως αυτές που, με μικρές παραλλαγές, ισχύουν εδώ και ενάμιση αιώνα.
Οι εξελίξεις στην τεχνολογία, στην οικονομία, στην κοινωνία, στην προσωπική μου ζωή έδιναν καθημερινά τις απαντήσεις –σε άλλου τύπου όμως ερωτήσεις:
Online communities, forums, flash mobs, open source, free-zines, content syndication, blogs…
Τι ήσαν όλα αυτά; Ποιες δυνάμεις απελευθέρωναν; Τι είδους «προϊόντα» παρήγαγαν; Που βρίσκονταν οι πηγές κόστους αλλά και κέρδους τους; Ποιος πραγματικά κατέχει αυτά τα Νέα Μέσα; Πως δημιουργείται μια online κοινότητα; Ποιοι είναι οι μηχανισμοί αυτορύθμισής της;
...κι ακόμη:
Ποιο είναι το Business model του Napster, του Google, του Red Hut; Τι γίνεται με τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών; Πως κατοχυρώνεται η εργασία του «ψηφιακού εργάτη»; Τι σημαίνει ψηφιακή ιδιοκτησία;
Την ίδια στιγμή βίωνα επαγγελματικά τις απαρχές της νέας αγοράς του Internet, των Web Services, της πληροφορικής με όλες τις παιδικές της αρρώστιες αλλά την παθογένεια την οποία της κληροδοτούσε η παλιά αγορά, ιδίως στην Ελλάδα της στρεβλής ανάπτυξης: αρπαχτές, αεριτζήδες, αλεξιπτωτιστές που έκαναν την «ίδια» δουλειά με ελάχιστα χρήματα ή και τζάμπα, αδυναμία ορισμού των προϊόντων και υπηρεσιών, αδυναμία στο σύστημα και στις μεθόδους εκτίμησης κόστους και χρεώσεων κι ένα σωρό άλλα…
Κάτι δεν πήγαινε καθόλου καλά στις παλιές καλές οικονομικές εξισώσεις καθώς νέοι συντελεστές έκαναν την εμφάνισή τους και οι παλιοί έχαναν την αξία τους!
Η πραγματικότητα εξελίσσεται πολύ πιο γρήγορα από τη θεωρία και τα οικονομικά μοντέλα (για τον ίδιο ακριβώς λόγο το «Ψηφιακό Μανιφέστο» χρειάζεται νέες επεξεργασίες!!!).
Τι μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν;
1. Να θέσουμε τα νέα ερωτήματα. Ο καθένας από το πόστο του…
2. Να αναλύσουμε τα νέα δεδομένα και τις αλλαγές που ζούμε…
3. Να καταγράψουμε τις δυνάμεις και τις δυνατότητές μας…
4. Να μάθουμε να επικοινωνούμε όλα τα παραπάνω!

Η συζήτηση άνοιξε κατά πως φαίνεται!

Καλή αρχή!

O Adam Smith και το Linux

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με τίτλο «Θα Χρησιμοποιούσε ο Adam Smith το Linux;»!

Τρίτη, Ιανουαρίου 18, 2005

Open Source Biology

Για όσους πιστεύουν ότι το open-source ισχύει μόνο για το software, ορίστε ένα πολύ καλό άρθρο του David Cohn στο Wired με θέμα την Εξέλιξη της Open Source Βιολογίας.

Open-Source Biology Evolves
To push research forward, scientists need to draw from the best data and innovations in their field. Much of the work, however, is patented, leaving many academic and nonprofit researchers hamstrung. But an Australian organization advocating an open-source approach to biology hopes to free up biological data without violating intellectual property rights.

συνέχεια του άρθρου....

(Λόγω έλειψης χρόνου δεν προλαβαίνω να κάνω μια προσπάθεια μετάφρασής του. Αν κάποιος επιθυμεί μπορεί να στείλει το μεταφρασμένο κείμενο με e-mail.)

INCLUSIVE DEMOCRACY

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
I. Η απώτερη αιτία της σημερινής πολυδιάστατης κρίσης (οικονομικής, οικολογικής, πολιτικής, κοινωνικής, πολιτισμικής) είναι η συγκέντρωση εξουσίας/δύναμης στα χέρια διαφόρων ελίτ την οποία παράγει και αναπαράγει η δυναμική του συστήματος της οικονομίας της αγοράς (στη σημερινή διεθνοποιημένη μορφή του) και το πολιτικό του συμπλήρωμα, η δήθεν δημοκρατία που στηρίζεται στις αντιπροσωπευτικές μορφές διακυβέρνησης. Δηλαδή, το οικονομικό και πολιτικό σύστημα που αναδύθηκε αρχικά στην Ευρώπη, δύο μόλις αιώνες πριν.
II. Το ξεπέρασμα επομένως της χρόνιας κρίσης που άρχισε με την ανάδυση αυτού του συστήματος και επιδεινώθηκε τελευταία με τη διεθνοποίηση της οικονομίας της αγοράς δεν είναι δυνατό μέσα από τη μεταρρύθμιση του συστήματος, όπως ουτοπικά ισχυρίζονται οι οπαδοί της κοινωνίας των πολιτών και τα Πράσινα κόμματα και οργανώσεις, που σε τελική ανάλυση λειτουργούν σαν απολογητές του συστήματος. Το ξεπέρασμα της κρίσης είναι δυνατό μόνο με τη δημιουργία ενός νέου τρόπου πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης που εξασφαλίζει την ισοκατανομή εξουσίας/δύναμης μεταξύ όλων των πολιτών σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό). Η Περιεκτική Δημοκρατία αποτελεί επομένως όχι απλώς μια νέα ουτοπία αλλά ένα νέο τρόπο κοινωνικής οργάνωσης που διασφαλίζει την ισοκατανομή εξουσίας/δύναμης σε όλα τα επίπεδα και επομένως το οριστικό ξεπέρασμα της πολυδιάστατης κρίσης. Ο τελικός στόχος ειναι η δημιουργία μιας δημοκρατικής παγκόσμιας «τάξης» βασισμένης στις συνομοσπονδίες Περιεκτικών Δημοκρατιών των λαών που θ’ αντικαταστήσουν τις ιεραρχικές παγκόσμιες τάξεις του παρόντος και του παρελθόντος.
III. Η Περιεκτική Δημοκρατία αποτελεί την ανώτερη μορφή δημοκρατίας εφόσον εξασφαλίζει τις θεσμικές προϋποθέσεις για την πολιτική (η άμεση) δημοκρατία, την οικονομική δημοκρατία, την δημοκρατία στο κοινωνικό επίπεδο, και την οικολογική δημοκρατία. Στο υποκειμενικό επίπεδο, η Περιεκτική Δημοκρατία θεμελιώνεται στη συνειδητή επιλογή των πολιτών για αυτονομία και όχι σε δόγματα, θρησκείες και ανορθολογικά συστήματα ή κλειστά θεωρητικά συστήματα που δεν επιτρέπουν την αμφισβήτηση, το θεμέλιο της δημοκρατίας.
IV. Η πολιτική δημοκρατία συνεπάγεται τη δημιουργία θεσμών άμεσης δημοκρατίας στο πολιτικό επίπεδο για την άμεση λήψη αποφάσεων μέσω των συνελεύσεων των πολιτών στο τοπικό επίπεδο που συνομοσπονδιοποιουνται σε περιφερειακό, εθνικό, και τελικά σε ηπειρωτικό και παγκόσμιο επίπεδο και απαρτίζονται από άμεσα ανακλητούς (από τις δημοτικές συνελεύσεις) εντολοδόχους. Η λειτουργία των περιφερειακών, εθνικών και συνομοσπονδιακών συνελεύσεων είναι μόνο να εφαρμόζουν και συντονίζουν τις αποφάσεις των δημοτικών συνελεύσεων. Η πολιτική δημοκρατία εξασφαλίζει δηλαδή την επανενσωμάτωση της κοινωνίας με την πολιτεία και αντικαθιστά το κράτος ως χωριστή εξουσία πάνω στους πολίτες που μετατρέπει, στην ουσία, τους πολίτες σε υπηκόους.
V. Η οικονομική δημοκρατία συνεπάγεται τη δημιουργία θεσμών κοινοκτη-μοσύνης των πλουτοπαραγωγικών πηγών (δηλαδή των πηγών κοινωνικού πλούτου) και συλλογικού έλεγχου από τους δήμους, δηλαδή τις συνελεύσεις των πολιτών. Το σύστημα της οικονομίας της αγοράς που έχει οδηγήσει στη σημερινή πελώρια συγκέντρωση πλούτου στα χέρια των ολίγων, την ανεργία, την υποαπασχόληση, την ανασφάλεια, την καταρράκωση των κοινωνικών υπηρεσιών καθώς και την οικολογική καταστροφή αντικαθίσταται από νέους θεσμούς δημοκρατικού ελέγχου των μέσων παραγωγής με στόχο την ικανοποίηση των βασικών αναγκών όλων των πολιτών, καθώς και την ελευθερία επιλογής του ατόμου ως προς την ικανοποίηση των μη βασικών αναγκών του, σύμφωνα με τις επιλογές του για εργασία/ελεύθερο χρόνο. Η οικονομική δημοκρατία εξασφαλίζει δηλαδή την επανενσωμάτωση της κοινωνίας με την οικονομία και αντικαθιστά τη χρηματική οικονομία και τις δυνάμεις της αγοράς, οι οποίες διαχωρίζουν τους πολίτες σε προνομιούχους, που υπερκαλύπτουν κάθε πραγματική η φανταστική ανάγκη τους, και μη προνομιούχους που είναι σε αδυναμία να καλύψουν ακόμη και τις βασικές ανάγκες τους.
VI. Η δημοκρατία στο κοινωνικό επίπεδο συνεπάγεται τη δημιουργία θεσμών αυτοδιεύθυνσης στα εργοστάσια, τα γραφεία και γενικότερα τους τόπους παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των πολιτιστικών -ΜΜΕ, τέχνες κλπ, καθώς και τους τόπους εκπαίδευσης. Τα συμβούλια των εργαζομένων/φοιτητών κλπ εξασφαλίζουν την αυτοδιεύθυνση των τόπων παραγωγής, εκπαίδευσης κλπ με βάση τους γενικούς στόχους που θέτουν οι δημοτικές συνελεύσεις και τις προτιμήσεις των πολιτών ως παραγωγών αλλά και ως καταναλωτών. Ένα υπόδειγμα το οποίο περιγράφει γενικά πως θα μπορούσε να λειτουργήσει μια οικονομική δημοκρατία και ειδικότερα πως θα μπορούσαν να παίρνονται οι αποφάσεις των πολιτών ως μελών των δημοτικών συνελεύσεων σε σχέση με τις αποφάσεις των πολιτών ως μελών των αυτοδιευθυνόμενων οργάνων περιγράφεται στο τ. 2 του Περιοδικού Δημοκρατία και Φύση και λεπτομερέστερα στο βιβλίο Περιεκτική Δημοκρατία (Καστανιώτης, 1999), κεφ. 6.
VII. Η οικολογική δημοκρατία συνεπάγεται τη δημιουργία θεσμών και κουλτούρας που εξασφαλίζουν την επανενσωμάτωση της Κοινωνίας στη Φύση. Αυτό σημαίνει ότι στόχος της οικονομικής δραστηριότητας δεν είναι η σημερινή οίκο-καταστροφική «ανάπτυξη» που επιβάλλουν οι επιταγές του ανταγωνισμού και του κέρδους αλλά η ικανοποίηση των αναγκών όλων των πολιτών κατά τρόπο που εξασφαλίζει την πραγματική ποιότητα ζωής που μόνο η αρμονική σχέση Κοινωνίας και Φύσης μπορεί να επιφέρει. Η οικολογική δημοκρατία είναι επομένως αδύνατο να επιτευχθεί στο σημερινό σύστημα της οικονομίας της αγοράς και τη συνακόλουθη «οικονομία ανάπτυξης», αλλά ούτε και σε ένα σύστημα που έχει επίσης στόχο την ανάπτυξη, όπως το συγκεντρωτικό σύστημα του τ. «υπαρκτού σοσιαλισμού».VIII. Η Περιεκτική Δημοκρατία δεν είναι ούτε το αποτέλεσμα των δυνατοτήτων που δημιουργούν κάποιοι «νόμοι» ή «τάσεις» κοινωνικής εξέλιξης που δήθεν επιβάλλει η Ιστορία ή η Φύση, αλλά ούτε απλώς άλλη μια ουτοπία, σαν αυτές που διακηρύσσονται στον ελευθεριακό χώρο. Η Περιεκτική Δημοκρατία επομένως είναι ασύμβατη με κάθε κλειστό θεωρητικό σύστημα και φυσικά κάθε είδος θρησκευτικού (ή μη) ανορθολογισμού . Η Περιεκτική Δημοκρατία αποτελεί τη σύνθεση αλλά και την υπέρβαση των κινημάτων για τον σοσιαλισμό, τη δημοκρατία και την αυτονομία καθώς και των νέων κοινωνικών κινημάτων για την ισότητα ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, εθνότητα κλπ.
IX. Η μετάβαση στη Περιεκτική Δημοκρατία προϋποθέτει τη δημιουργία ενός μαζικού κινήματος σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και τελικά ηπειρωτικό και παγκόσμιο επίπεδο με στόχο την αντικατάσταση του συστήματος της αγοράς και της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας με θεσμούς πολιτικής, οικονομικής, και οικολογικής δημοκρατίας καθώς και δημοκρατίας στο κοινωνικό επίπεδο. Το κίνημα αυτό παρεμβαίνει σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, οικολογικό, πολιτιστικό) με στόχο τη δημιουργία νέων θεσμών και κουλτούρας. Η παρέμβαση αυτή δεν εκδηλώνεται απλώς με τη δημιουργία εναλλακτικών μορφών ατομικής ή συλλογικής ζωής («δια του παραδείγματος»), άμεσης δράσης, ή συμμετοχής στις τοπικές εκλογές αλλά με τον συνδυασμό όλων αυτών (και άλλων παρόμοιων) των μορφών δράσης -προϋποτιθέμενου όμως ότι όλες αυτές οι δραστηριότητες θα εντάσσονται σε ένα περιεκτικό πολιτικό πρόγραμμα ριζικής κοινωνικής αλλαγής για την Περιεκτική Δημοκρατία. Η συμμετοχή στις τοπικές εκλογές (οι μόνες εκλογές που είναι συμβατές με τον στόχο της Περιεκτικής Δημοκρατίας) αποσκοπεί μόνο στη δημιουργία θεσμών και κουλτούρας Περιεκτικής Δημοκρατίας σε κοινωνικά σημαντική κλίμακα. Τελικός στόχος η δημιουργία μιας δυαδικής εξουσίας σε σχέση με το υπάρχον σύστημα, μέσα από τη δημιουργία της μαζικής συνειδητοποίησης που επιφέρει η πάλη για τους νέους θεσμούς καθώς και η ίδια η εγκαθίδρυση των νέων θεσμών. Όταν η πλειοψηφία των πολιτών έχει αποδεχτεί τις αρχές δημοκρατικής οργάνωσης και συμμετέχει μαζικά στους νέους θεσμούς τότε καμία δύναμη δεν μπορεί να σταματήσει τη κατάρρευση του παλιού συστήματος της συγκέντρωσης της εξουσίας/δυναμης στα χέρια των ολίγων, που είναι η αιτία όλων των δεινών για την πλειοψηφία του ανθρώπινου γένους.
X. Ενδιάμεσος στόχος είναι η οικοδόμηση ενός Δικτύου Πολιτών για την Περιεκτική Δημοκρατία που θα στοχεύει στη δημιουργία μιας εναλλακτικής δημοκρατικής συνείδησης, μέσω της πολιτικής παρέμβασης αλλά και των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, με τελικό στόχο τη συμβολή στη δημιουργία ενός ευρύτερου πολιτικού κινήματος για τη μετάβαση στη Περιεκτική Δημοκρατία. Ένα πρώτο βήμα στη κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ομάδων μελέτης του προτάγματος της ΠΔ, οι οποίες θα παρείχαν την ευκαιρία για την εμβάθυνση της γνώσης των ακτιβιστών στις διάφορες πτυχές του προτάγματος, συμεριλαμβανομένων των κρίσιμων θεμάτων της στρατηγικής και τακτικής.




ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (Εκδόσεις Καστανιώτη, 1999)

Οι 45άρηδες εγγύηση 20ετίας για ΙΚΑ

"Το ηλεκτρονικό αρχείο δείχνει μέση ηλικία 44 ετών και αποδοτική λειτουργία τουλάχιστον ώς το 2020

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΕΓΑ

«Ανάσα ζωής» για το Ασφαλιστικό δίνουν τα στοιχεία των εργαζομένων που συγκεντρώνει το ΙΚΑ.
Με βάση το ηλεκτρονικό αρχείο του Ιδρύματος, που στηρίζεται στις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις των επιχειρήσεων, πριν από ένα χρόνο άνω του 75% των εργαζομένων (μισθωτών του ιδιωτικού τομέα) ήταν ηλικιας έως 44 ετών και άρα θα αρχίσουν να συνταξιοδοτούνται μετά 15 έτη. Κατά συνέπεια η κύρια μάζα των εργαζομένων θα συνεχίσει να εισφέρει οικονομικά στο ΙΚΑ και έτσι το Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης χωρίς ουσιαστικές ανατροπές μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά έως το 2020."



Και μετά;

Δευτέρα, Ιανουαρίου 17, 2005

Open Source-onomics: Examining some pseudo-economic arguments about Open Source

Το παρακάτω κομμάτι είναι αφιερωμένο στον φίλο μου τον Φώτη και τις αμφιβολίες του που τροφοδότησαν μια τριήμερη συζήτηση...



By Ganesh Prasad <sashi@easy.com.au>

Posted: ( 2001-05-29 06:24:16 EST by )

While the technical arguments against Linux and Open Source are being gradually silenced, several myths about the economics of Open Source continue to float about, confusing and scaring off people considering these alternative products. Worse, the Open Source community is itself divided on such issues, and is unable to provide a cogent rebuttal. This article is an attempt to set the record straight.
The following are some of the false statements put forth and my arguments refuting them.

"The poor performance of Linux stocks proves that Linux is a failure"
What's the relationship between the performance of Linux stocks and Linux's own prospects of success? When stocks of companies like Red Hat and VA Linux Systems skyrocketed in the wake of their IPOs, it was taken as an indication that Linux had arrived. Linux advocates said nothing to counter the impression. In fact, many enthusiastically used the stock market to show their peers that Linux was to be taken seriously. Now that the same stocks are trading far below those prices, does it indicate that the Linux shine has worn off? Look at the number of Linux companies in the doldrums that have laid off employees or closed down operations. Looks like Linux too is another one of those great ideas that failed to deliver on its promises. Think its time to go back to software and companies that are more firmly grounded in economic realities, right?
Well, first of all, Linux is quite independent of Linux companies in a way that the market has never seen before. The fortunes of operating system and company are usually heavily intertwined--Windows means Microsoft, Netware means Novell, OS/390 means IBM and so on. But that's simply not the case with Linux. If Novell closes down, that pretty much means the end of Netware, unless another company sees fit to buy the product and keep it alive (On the other hand, Microsoft may simply choose to buy Netware and kill it!). Such things can't happen to Linux. As an Open Source operating system, Linux is Teflon-coated against the commercial failures of the companies that try to build business models around it. Commercial entities are Johnny-come-lately to Linux anyway. Linux managed without them for years, and will continue to exist even when they all disappear. In fact, companies that claim to support Linux are wrong -- Linux supports them!

"Open Source is not economically viable"
OK, so Linux as a technical product may continue to exist, but if companies cannot make money from it (as is seemingly evidenced by the woes of the Linux companies today), then it's another great technical success that is a commercial failure. History is littered with such examples. Now here's an argument even Open Source sympathisers have trouble with--the assumption that money must be made for Open Source to succeed. However, the argument is incomplete because it chooses to concentrate on the supply side alone, without regard to the demand.
It may well be true that no one can make money from Open Source. That only serves to discourage suppliers of software. However, on the demand side, consumers are saving tons of money by using Open Source. Since a penny saved is a penny earned, there is a strong economic basis for the success of Open Source after all. Anyone who is saving money will fight to keep the savings.
The demand side is the one that should drag the rest of the market to a regime of drastically lower prices. Vendors will see their margins shrink, many will close down, and newer, leaner ones will spring up. Vendors in other market segments will provide software, and eventually, the market will adjust itself to the new reality. Dollar volumes will go down even as unit volumes go up. The transition could be quite painful for suppliers of software, but no law of economics says it cannot happen. It is not a law of nature that vendors must continue to make the revenues and profits they are used to.

"Not paying for software will ultimately kill the industry"
There are the long-term worriers who don't like this scenario at all, even as they accept that it may happen. Yes, they say, customers will save money in the short term, but they're eating their seed corn. Customers need financially healthy vendors to be around to support them and continually improve their offerings. A herd of gnu may be happy at the disappearance of the local lion population, but the herd needs predators to cull its ranks of the weak and the sick, and to keep its gene pool healthy. Saving money by starving your suppliers is not in your own long-term self-interest.
This is a strange suggestion from people who probably describe themselves as market capitalists. When customers make a purchase, should they think about their own savings or should they worry about the supplier or the economy? Is it reasonable to ask them to choose costlier products because that will ultimately and indirectly serve their own interests? The argument smacks more of Marx than Adam Smith-"The State above the individual."
This was the convenient argument of horse-buggy manufacturers when the locomotive arrived, and of the railroad companies when the aeroplane appeared on the horizon. We've witnessed this a dozen times in our history. A generation of suppliers is threatened, and they try to convince the rest that society as a whole is threatened. If history is any guide, consumers will make the decisions that suit their immediate interests, and vendors will have no choice but to adapt as best as they can. Those decisions may decimate them, but civilization will survive, as it always has. L'Etat, c'est moi.

"Why will programmers continue to contribute code if they can't make money from it?"
Right. Given a choice between a free software product and a competitor with a price tag, it is understandable if customers choose the free one. But why should anyone write it for free in the first place? What would they gain?
The assumption behind this question is that there are only three types of transactions between parties: Win-win, win-lose and lose-lose (lose-lose transactions should never occur under conditions of rational decision-making). Win-lose transactions occur when the winning party is stronger than the other and can force a transaction through. All other transactions are willingly entered into by two parties and are win-win.
In the case of Open Source, the recipients of the software are obviously winners, but the writers of the software don't seem to be winning anything because the recipients don't have to pay them for it. Therefore, according to our assumption, this is not a win-win situation as there is no economic incentive for a programmer to write Open Source software.
For the moment, let us go along with the assumption that the only motivation for writing software is economic (which is not true). Even with such an assumption, the reasoning is flawed because there are other types of transactions, which are not so obvious and which have not been considered. These include the win-neutral, lose-neutral and neutral-neutral.
Under conditions of rational decision-making, lose-neutral and neutral-neutral transactions have no incentive to occur, but win-neutral transactions can and do occur quite frequently. Everyday examples include someone asking for directions, or asking for change. Here, the person asking certainly gains something from the transaction, but the other party neither gains nor loses from it. Therefore, the transaction can still take place.
Most Open Source programmers would probably not write software and give it away if it cost them something to do so. However, they don't perceive the effort of writing it to be a cost. Most of them write software to solve a specific problem that they happen to be facing, or to "scratch their personal itch", as Eric Raymond points out. The process of developing such software is actually quite pleasurable and energizing to most good programmers. Once the software has been written, giving away copies of it does not deprive the programmer of the ability to continue to use it, and it costs them nothing extra to do so. It is a win-neutral transaction, and therefore there is no economic reason to prevent it from taking place.
Economics purists would point out that there is indeed a cost to giving away the software--the opportunity cost of not selling the software instead. However, for many programmers, the process of selling their software is more trouble than it is worth, so the effective opportunity cost is actually zero, and it is a win-neutral situation after all.
If that was not sufficient reason, Open Source programmers also tend to work with others who share their interest and contribute code. They enjoy a multiplier effect from such cooperation. Metaphorically speaking, each programmer contributes a brick and each gets back a complete house in return. In software, unlike with physical goods, one person's gain does not come at the expense of another because a copy does not deplete the original in any way. Sharing software is not a zero-sum game, and there are tremendous efficiencies from participating in such a cooperative endeavor.
No, the absence of direct monetary reward does not really constitute a disincentive to writing Open Source software.

"Even Open Source development involves effort, so there has to be payment for that effort"
OK, Open Source programmers lose nothing by giving away the software that they have already written (and they may even gain in non-monetary terms). But some effort has gone into their products. Shouldn't such effort be compensated in cash as well? Programmers have families to support, and they need to put bread on the table. They can't live on software and satisfaction alone. To be viable in the long term, Open Source needs to evolve a mechanism to support its contributors financially. Without remuneration, over time, most of these volunteer programmers will simply wander away in search of food.
This argument appeals to equity as well as economic commonsense, and finds sympathizers even in the Open Source community. Certainly, we would all like to see programmers being compensated for their contributions. There are several business models that are being attempted. The SourceForge and Collab.Net method of raising contributions from users to pay developers is an innovative one, but its success is as yet unproven. Programmers could also try and make money by supporting their creations, maybe selling copies of it as well, providing consultancy and professional services, etc. But we still don't know of a foolproof business model for this sort of thing. There may not even be one. In the absence of a good system coming along pretty soon, Open Source will perhaps continue to be written by volunteer programmers who have day jobs writing commercial software. It could also expect contributions from hardware or services companies with a stake in its success.
But even in this worst case, does it mean that Open Source will stop being written? As long as Open Source programmers have alternative sources of income (i.e. day jobs), they lose nothing by working on Open Source projects in their spare time (a win-neutral transaction). With the increasing number of people being exposed to Open Source, the pool of contributors is in fact growing larger by the day.

"Are Open Source programmers writing themselves out of their jobs?"
But that leads to what may seem the ultimate argument against the economics of Open Source: How long can programmers work day jobs at commercial software companies and write software at night that puts those same companies out of business? Writing Open Source software is not just irrational, it is positively suicidal. 'Tis an ill bird that fouls its own nest, (not to mention an extremely foolish one).
Indeed, this appears to be a very powerful argument. However, Eric Raymond comes to our rescue with this statistical nugget: Only 5 percent of all programmers are actually engaged in writing "for sale" commercial software. The other 95 percent actually write and maintain custom-built software for in-house use. Open Source doesn't threaten custom-built software at all. It only competes with packaged software that is sold as a product. And so, in the worst case, Open Source programmers are only going to put 5 percent of their own kind out of work. That's an acceptable level of collateral damage, as the generals might say.

"But free isn't natural. There's no such thing as a free lunch"
But this entire idea is crazy, somewhat like producing something out of nothing! How can one seriously expect an entire economy to be based on something that is absolutely free? Doesn't it violate some fundamental economic law, just as producing something out of nothing violates the Law of Conservation of Mass in Physics? Let us examine whether it does.
We realize it is not possible for any supplier to charge less for a product than it cost them to produce it. That would mean a loss. At the same time, if all products in a category are roughly alike in function, and there are plenty of suppliers for those products, it is not possible for any of them to charge significantly more than their competitors without pricing themselves out of the market. So they should all end up charging just slightly more than it cost them to make the product, making only modest profits in the process. The underlying assumption here, though, is that we have "pure competition".
"Pure competition" in economics means a buyers' market. Consumers love it and suppliers hate it (though, curiously, all suppliers claim to welcome it). A competitive market means that consumers can easily find any number of alternative suppliers for a product. It also means the product is a commodity. A "commodity" product means that there is very little differentiation between the various versions of a product. They all do the same thing, with only minor, insignificant differences. Consumers don't bother about brands when buying commodities. Suppliers hate commoditization for the same reason and try their best to create artificial differentiation. The best example is the Vodka Paradox: Vodka, by definition, is a colorless, odorless and flavorless drink of a specific composition; so all vodkas should be the same! But we know of both premium and downmarket brands of vodka, so at least some of them are, by definition, not vodka at all!
Look at the software market from these angles. Is it competitive? Is it a commodity market? Think about whether it would be easy for you to replace Windows on your PC with another operating system. Think about whether such a system would work the same way. Such an analysis may suggest that this is neither a competitive nor a commodity market. However, these aren't very straightforward questions to answer because some recent developments have impacted the market a great deal, but we'll come back to them a bit later. The important point to note is, if the software market becomes a competitive commodity market, the price of software should be close to the cost of producing it. That's what, economic commonsense says, should happen.

"Is software a commodity?"
But why would the software market suddenly turn competitive and into a commodity market? The answers are standards, the Internet, and Open Source software itself.
The correct way to build an application using 1990s thinking is to grab a copy of Visual Basic or PowerBuilder, develop a Windows executable and install it on every user's PC. The larger the number of PCs to install the software on, the more you walk around. When you need to upgrade the software, you put on your sneakers again and take another walk.
Now fast-forward to today. The correct way to build an application using millennial thinking is to put the application on a Website and get users to point their browsers at it. When you need to upgrade the software, you modify it once on the server and your users hit the `Refresh' button on their browsers. Web technology, if you stop to think about it, is a predominantly server-side technology. True, there's the Java applet, but hardly anyone uses it. There's JavaScript, but ever since the browser wars, when you couldn't be sure which browser would break your code, developers have been wary of coding a lot of JavaScript. That leaves virtually all development on the server side. All that the user needs is a lowly browser.
At one stroke, the Web has commoditized the server, because all a server needs to do is talk some standard "protocols". If it knows HTTP (HyperText Transfer Protocol), it can talk to a browser. If it spits out some HTML (HyperText Markup Language), the browser can actually render it for the user to read. Whither brand? Neither the browser nor the user sees the brand of the server software. The same goes for other Internet standards such as SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) and LDAP (Lightweight Directory Access Protocol). They have completely commoditized the servers that implement them. Suddenly, standards are king, and anyone can play.
The favorite vendor tactic--differentiation--doesn't work very well in this situation. Differentiation breaks standards. More is less. A product that fails to comply with a standard is automatically incapable of surviving in the Internet ecosystem. Any superfluous features it boasts simply wither away through disuse. It's a self-perpetuating discipline. Internet protocols and standards rule with an iron fist. So it looks as if commoditization is here to stay, however much vendors may hate it.
What's more, every such standard and protocol is faithfully implemented in at least one Open Source product. That keeps commercial implementers honest, too. No oligopoly is possible in the Internet-era software market, because any Open Source implementation pre-emptively breaks the cartel! (As an example, the nascent oligopoly among Web application server vendors is coming under severe pressure from the Open Source JBoss and Enhydra. Expect to see prices tumble in this market).
And so, here we are, in a competitive and commodity market after all. We know that in such a market, the price of software will be close to the cost of producing it. So, if we can show that the cost of producing software is zero, then the price tag of zero is justified.

"Who will invest in software development if it doesn't yield a return?"
It sounds a preposterous argument on the face of it. How can the cost of software ever be zero? Doesn't it take significant effort to develop software? Even Open Source software is not miraculously produced. Programmers spend many man-months of effort on it. So how can the price of software ever be zero? Selling below cost is considered predatory pricing in many countries. In international trade, it's called "dumping". Is Open Source guilty of "dumping" or predatory pricing? If unchecked, this could destroy the commercial software industry. Who will invest in developing software if they cannot recoup their development costs?
The answer to this question may be surprising; because it overturns many of our fundamental assumptions about the way the world is run. Let's start by observing that if Linux had been developed by a commercial organization, it could never have been free. Commercial organizations, whether funded by debt or by equity, need to show a return on their investment. They cannot waste that investment by giving away their products. Therefore, even if it costs nothing to create additional copies of software (what's called the "marginal cost" of software), the initial costs of development must be spread over many copies, they must be priced in such a way that those costs can be recouped, and a positive return must be shown on the initial investment.
Of course, for this to work, software must be shoehorned into the mould of a physical product. Copying of software by anyone other than the producer must be made a crime. The infinite replicability inherent in software must be artificially curtailed through legislation. Only then can the model work. This is precisely what we have with commercial software today. It is important to understand that the commercial model works by imposing a system of artificial scarcity. It is physically possible and economically feasible to produce as many copies of software as the world needs, but that is however, legally punishable. That means that many people who need software but cannot pay the asking price must go without it. That is the only possible (legal) outcome. There are people who need a software product, and the product can be replicated at little cost, yet the transaction cannot take place. From society's viewpoint, this inefficiency is the price it pays for choosing a commercial vehicle for software development.
But now, consider an alternative to the investment model. If the cost of software development can somehow be treated as an expense, and simply written off, then the software is freed from the requirement to show a return on investment. There will be no need to artificially constrain its natural replicability. The world can have as many copies of it as it needs. There will be no need for restrictive legislation. From society's point of view, what could be more efficient?
Large expenses, however, cannot readily be written off. They need to be "amortized" over a sufficiently large number of units. This is where another property of software becomes invaluable. Software can, quite practicably, be developed by hundreds/thousands of programmers. Other intellectual works such as books, music or movies, while sharing software's trait of infinite replicability, cannot be produced by a cast of thousands. Of all the works of mankind, physical and intellectual, software stands alone in its twin characteristics of infinite replicability and amortizability of effort.
Looked at this way, Open Source seems the more natural and efficient way to build software. Get a large number of interested developers to work on a piece of software. Most of them spend less than a couple of hours a day on it, so they don't mind "writing off" the effort in terms of expecting a monetary return. That is why Open Source operating systems and associated software are free for every man, woman and child on earth to copy. By keeping important software like Linux out of the ambit of commercial interests, society has benefited handsomely.
Software, like wealth itself, is potentially limitless. Capitalism correctly views wealth as potentially infinite, and fuels global growth to increase the overall size of the economic pie. However, the current structure of the commercial software market is not capitalistic at all, but mercantile. It sees software as a limited good that needs to be hoarded and released sparingly. It is therefore incapable of being an engine of growth.
Lest our current "capitalistic" milieu should give anyone the wrong idea, it must be noted as a matter of sociological interest that commercial organizations do not have a divine right to exist. They exist at society's pleasure, because they have hitherto been the most efficient known means of producing quality goods and services at reasonable prices. However, it appears that the investment model that underlies all commercial activity is a grossly inefficient vehicle to deliver to society the levels of software that it needs.
So here's a really subversive thought: Perhaps corporations shouldn't develop software at all! Just as free market advocates call for governments to get out of the business of running industries, perhaps we should call for corporations to get out of the business of writing software. They are applying the wrong economic model to software, and it is proving too costly and inefficient for society to bear. We need a model that takes a capitalistic view of software, not a mercantile one.
What we see today with the gradual success of Open Source is, perhaps society's "invisible hand" turning over software development to the more efficient (from its viewpoint) Open Source vehicle, and gradually relegating commercial software to the fringes of economic activity. Adam Smith would have approved. (Along the way, notice that we have also shown how the cost of software can be effectively reduced to zero, thereby justifying its zero price tag.)

"Open Source may have a niche, but proprietary commercial products will continue to rule"
We may have shown that Open Source is viable and will most likely continue to survive, maybe even thrive. But isn't it too much to suggest that proprietary, commercial software will go the way of the dodo? Is this really a commodity market? Aren't most leading commercial software products ahead of their Open Source equivalents, anyway? How can Open Source hope to beat commercial software in features? For example, can the Open Source database package PostgreSQL ever hope to match Oracle? Customers won't use inferior products just because they're free! They'd prefer to pay for better products.
This situation is similar to the story of the two men who come upon a tiger in the jungle. One of them starts putting on his running shoes. "Are you crazy?" whispers the other, "You can't hope to outrun a tiger!" "I don't have to outrun the tiger," explains the first, "I only have to outrun you!"
Open Source products don't have to become better than their commercial equivalents. They just have to become good enough to meet user requirements. Why would users pay for features they don't need? Do you really need a Web server inside your database? A Java Virtual Machine, perhaps? Or a whole host of features you're never going to use? No? Then why pay for Oracle 9i? PostgreSQL lets you create tables, fill them with data, fire SQL queries at them, and gives you reasonable performance. Isn't that good enough for you, and for 90 percent of the market? So PostgreSQL didn't have to outrun the tiger, did it?
Notice that this is an economic argument. It is not a technological argument along the lines of "Open Source products evolve faster and fix bugs quicker, so they'll get better than their commercial rivals one day". Actually, we couldn't care less. At a certain point in time, commercial vendors may be reduced to selling differentiated features that 90 percent of the market doesn't need, while the most commonly-required features will be available to all, free of charge. Those common features will conform to standards, while proprietary, differentiating features will remain exactly that, -- proprietary and non-standard.
It is such commoditization of the market that could slaughter proprietary commercial software, driving it into niches and ensuring that the mainstream goes Open Source.

"Customers will never trust something that is free"
All of this sounds pretty convincing in theory, but Open Source should have been growing like gangbusters if all of this is true. But we see very gradual adoption of Open Source in the market. Is it perhaps because people will never respect and trust something that is free...?
In economics, we have two concepts, -- competing products and substitutes. Competing products are other brands in the same category. Substitutes are products in another category that perform much the same function. If I don't like Nescafe, I'll go with Moccona (a competitor), but if I read a medical report finding that coffee is extremely dangerous, I will drink tea rather than coffee when the urge hits me. It's not the same thing, but I could bring myself to settle for tea. That's what a substitute means.
It's more difficult to switch to a substitute than to a competing product, but it can be done when there are compelling reasons. Open Source software is a substitute, not a competitor, to the entire category of proprietary commercial software. It requires a different mindset and a willingness to work with different development and support mechanisms. That's what makes its uptake less than straightforward.
With both substitutes and competitors, "good enough" is a great reason to switch when the price is far lower, and that is what Open Source offers. But with substitutes, there is an extra mental adjustment process that consumers need to go through before full acceptance happens. That takes time. Consumers need time to gain confidence from the positive examples of early adopters. The current situation with Open Source in the marketplace reflects exactly this stage of the proceedings. Potential savings and a greater degree of control over one's destiny are the compelling arguments that will encourage the switch. When the mental adjustment process is complete, the downfall of proprietary software could be swift (put options on Oracle, anyone?).

"Open Source may release value, but it doesn't create value"
New thinking among financial analysts has discovered that most firms reporting improved earnings year after year are doing so by cutting costs rather than by increasing revenue. By reducing waste and improving productivity, companies are "releasing" value that was hitherto "locked up" in inefficient processes. But they aren't creating new value. They're not innovating. True wealth comes from new ideas, and there don't seem to be too many of them. So there are natural limits to how far these companies can go before they hit a plateau.
Isn't Open Source something similar? Sure, it'll help us reduce costs, but is it helping us create anything? It's nothing more than a cheaper substitute for our existing software, so its long-term impact will probably be marginal, not revolutionary.
Well asked, and therein lies the difference between a market and a community. To play in a market, you need to have money. That automatically excludes all the people who can't pay. It's a shame that in a world of over 6 billion people, about half are just bystanders watching the global marketplace in action. There are brains ticking away in that half-world of market outcasts that could contribute to making the world better in a myriad little ways that we fortunate few don't bother to think about. There are problems to be solved, living standards to be raised, yes, value to be created, and the "market" isn't doing it fast enough.

God, Government, Market and Community
There are millions who have been waiting for generations for their lot to improve. Religion has promised them a better afterlife, but no God has seen fit to improve their present one. In a world where socialism has been humiliatingly defeated, governments seem ashamed to spend money on development. Everyone now seems to believe that governments must be self-effacingly small. The market is now the politically correct way to solve all problems. But the market, as we have seen, doesn't recognize the existence of those who have nothing to offer as suppliers and nothing to pay as consumers. They are invisible people.
Therefore it falls to the miserable to improve their lot themselves. Given the tools, they can raise themselves out of their situation. They will then enter the market, which will wholeheartedly welcome them (though it hadn't the foresight to help them enter it in the first place).
Where will such tools come from? In a world where intellectual property has such vociferous defenders that people must be forced to pay for software, information technology widens the gap between the haves and the have-nots, a phenomenon known as the digital divide. If producers of software deserve to be paid, then that means hundreds of thousands of people will never have access to that software. That's a fair market, but a lousy community.
Open Source is doing what God, government and market have failed to do. It is putting powerful technology within the reach of cash-poor but idea-rich people. Analysts could quibble about whether that is creating or merely releasing value, but we could do with a bit of either. And yes, that is revolutionary.

Conclusion
Is it possible to make money off Open Source? In the light of all that we have discussed, this now seems a rather petty and inconsequential question to ask. There is great wealth that will be created through Open Source in the coming months and years, and very little of that will have anything to do with money. A lot of it will have to do with people being empowered to help themselves and raise their living standards. No saint, statesman or scholar has ever done this for them, and certainly no merchant. If this increase in the overall size of the economic pie results in proportionately more wealth for all, then that's the grand answer to our petty question.
Economics is all about human achievement. It wasn't aliens from outer space who raised us from our caves to where we are today. It was the way we organized ourselves to create our wealth, rather like the donkey with a carrot dangling before it that pulls a cart a great distance. Open Source gives means to human aspiration. It breaks the artificial mercantilist limits of yesterday's software market and unleashes potentially limitless growth.
When the dust settles, and even the greatest industrial creations of today stand dwarfed by the scale of development that Open Source will bring in its wake, the world will have learnt a thing or two about economics.
References
"The Cathedral and the Bazaar" by Eric S. Raymond (http://www.tuxedo.org/~esr/writings/cathedral-bazaar)
"The Magic Cauldron" by Eric S. Raymond (http://www.tuxedo.org/~esr/writings/magic-cauldron)
"A-Level Economics" by Ray Powell, Letts Educational
"The Real Meaning of Money" by Dorothy Rowe, Harper-Collins, 1997
Other articles by Ganesh Prasad

Πνέει τα λοίσθια η ελληνική επιχειρηματικότητα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ-ON LINE, 17/01-16:25

Το επιχειρηματικό δαιμόνιο φαίνεται πως εγκαταλείπει τα τελευταία χρόνια τον μέσο Ελληνα ο οποίος, όπως και ο μέσος Ευρωπαίος, τείνει να προτιμά την εξασφάλιση της μισθωτής εργασίας, ενώ αντίθετα ο μέσος Αμερικανός εξακολουθεί να προτιμά την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, έστω και με λιγότερη θέρμη απ' ό,τι στο πρόσφατο παρελθόν. Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα που συνάγονται από τα αποτελέσματα της Κοινοτικής δημοσκόπησης "Ευρωβαρόμετρο" για το "Επιχειρηματικό πνεύμα", τα οποία δόθηκαν στη δημοσιότητα σήμερα στις Βρυξέλλες. Αναλυτικότερα, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, τα αποτέλεσματα της δημοσκόπησης αναφέρουν τα εξής: Το 2000 δήλωνε πως προτιμά τη μισθωτή εργασία το 24% των Ελλήνων, ενώ το 2004 το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 46%. Αντιστρόφως, το 2000 δήλωνε πως προτιμά το καθεστώς του ανεξάρτητου επαγγελματία το 70% των Ελλήνων έναντι 52% που έδωσαν την ίδια απάντηση το 2004. Σε ό,τι αφορά το μέσο ευρωπαϊκό όρο, το 2004 δήλωνε πως προτιμά τη μισθωτή εργασία το 51% και το καθεστώς του ανεξάρτητου επαγγελματία το 45%. Στις ΗΠΑ δηλώνουν πως προτιμούν τη μισθωτή εργασία το 34% των πολιτών, ενώ το 61% δηλώνει ότι τείνει προς την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Σε ό,τι αφορά τους παράγοντες για τους οποίους οι Ελληνες προτιμούν τη μισθωτή εργασία, το 63% συμφωνούν ότι η μισθολογική σταθερότητα είναι το βασικό προτέρημα της μισθωτής εργασίας, το 56% ότι είναι η εξασφάλιση της εργασίας, ενώ το 10% θεωρεί ότι βασικό προτέρημα της μισθωτής εργασίας είναι η ασφαλιστική κάλυψη. Σε ό,τι αφορά την ανεξάρτητη εργασία, το 80% των Ελλήνων θεωρούν ότι το βασικό της προτέρημα είναι η προσωπική ανεξαρτησία, το 53% ότι είναι οι καλύτερες προοπτικές εισοδήματος και το 30% θεωρεί ότι το βασικό της προτέρημα είναι πως ο εργαζόμενος δεν υποχρεούται να προσαρμοστεί σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον. Στην ΕΕ των "25" θεωρούν ως βασικό προτέρημα του ανεξάρτητου επαγγελματία την προσωπική ανεξαρτησία το 77%, τις καλύτερες εισοδηματικές προοπτικές το 53% και την ανάγκη μη συμμόρφωσης προς το περιβάλλον της εργασίας το 16%. Επίσης στο ερώτημα "αν προτιμάτε να έχετε τη δικιά σας επιχείρηση και να επενδύετε σε αυτή", απαντά θετικά το 78% των Ελλήνων, ενώ το 21% δηλώνει ότι επιθυμεί να εργάζεται για τον εαυτό του χωρίς όμως να έχει αναγκαστικά δικιά του επιχείρηση. Τα αντίστοιχα ποσοστά στην ΕΕ των "25" είναι 60% και 36%. Σε ό,τι αφορά το μέλλον, το 39% των Ελλήνων δηλώνει ότι στα επόμενα πέντε χρόνια έχει την τάση να κάνει δική του επιχείρηση, ενώ το 60% δηλώνει ότι δεν έχει τέτοια τάση. Τα αντίστοιχα ποσοστά στην ΕΕ των "25" είναι 33% και 66%. Σε ό,τι αφορά το ερώτημα "αν έχετε δημιουργήσει ή σκοπεύετε να δημιουργήσετε μια επιχείρηση, επειδή πιστεύετε ότι βρήκατε μία ευκαιρία ή επειδή υποχρεούστε", οι Ελληνες εμφανίζονται μοιρασμένοι, αφού το 42% δηλώνει ότι εκμεταλλεύεται μία ευκαιρία, ενώ το ίδιο ακριβώς ποσοστό δηλώνει ότι υποχρεώθηκε να δημιουργήσει δική του επιχείρηση. Στο ερώτημα "αν προτιμάτε να αναπτύξετε τις επιχειρηματικές σας δραστηριότητες δημιουργώντας μια νέα επιχείρηση ή αγοράζοντας μία που ήδη υπάρχει", το 66% των Ελλήνων επιλέγει την πρώτη επιλογή και το 21% επιλέγει τη δεύτερη επιλογή. Τέλος, ως προς τους παράγοντες που αποτρέπουν το μέσο Ελληνα από την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η εικόνα έχει ως εξής: Οι Ελληνες σε ποσοστό 48% θεωρούν ότι το βασικότερο πρόβλημα είναι η εισοδηματική αβεβαιότητα, το 42% η πιθανότητα πτώχευσης , το 38% η πιθανότητα της ανεργίας στο μέλλον και το 25% η πιθανότητα να βιώσουν μία προσωπική αποτυχία. Στην ΕΕ των "25", το 45% δηλώνει πως φοβάται την πτώχευση, ενώ μόνο το 15% δηλώνει ότι ανησυχεί από την προοπτική της προσωπικής αποτυχίας

Επιστροφή στις κοινότητες της γνώσης

Η κοινότητα Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα ως πρότυπο σύγχρονης οργάνωσης και διοίκησης στην οικονομία της γνώσης

Νικόλαος Α. Μυλωνόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πληροφοριακών Συστημάτων στο ALBA

Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2003

Φανταστείτε έναν κόσμο όπου μερικά από τα σημαντικότερα και πιο πολύπλοκα αγαθά της οικονομίας κατασκευάζονται απο χιλιάδες εργάτες, οι οποίοι δεν πληρώνονται, ούτε καν συναντώνται πρόσωπο με πρόσωπο. Κανένας ιδιώτης ή επιχείρηση δεν έχει δικαιώματα ιδιοκτησίας πάνω στα αγαθά αυτά, τα οποία όχι μόνον διατίθενται σε αφθονία αλλά και δωρεάν! Κανένα κράτος, δημόσιος φορέας, ή οργανωσιακή ιεραρχία δεν συντονίζει, ούτε επιδοτεί την παραγωγή αυτών των, de facto δημόσιων, αγαθών. Τα αγαθά αυτά ανανεώνονται με βελτιωμένες εκδόσεις πολύ ταχύτερα από κάθε άλλο προϊόν ή υπηρεσία. Η δε ποιότητά τους είναι αξεπέραστη. Δεν αναφέρομαι ούτε σε παιδικό παραμύθι, ούτε σε κάποια πρωτοκομμουνιστική κοινωνία....
Σημειώσεις - Βιβλιογραφία
Για μια γενική επισκόπιση του λογισμικού ανοικτού κώδικα διαβάστε το βιβλίο: Joseph Feller, Brian Fitzgerald, Eric S. Raymond, "Understanding Open Source Software Development", Addison Wesley, 2001.

Μπορείτε να αγοράσετε το απόλυτο λεξικό των χάκερ σε κάποιο βιβλιοπωλείο με τον τίτλο "The New Hacker's Dictionary" ή, καλύτερα, να επισκέπτεσθε την μονίμως ανανεούμενη ηλεκτρονική του έκδοση με τίτλο "Jargon File" στη διεύθυνση http://catb.org/esr/jargon/

Διαβάστε την αυτοβιογραφία του πατέρα του Linux, Λίνους Τόρβαλντς, στο βιβλίο: Linus Torvalds and David Diamond, "Just for Fun", Harper Business, 2001.

Ο φιλόσοφος Πέκα Χίμανεν συνέταξε μια πιό κοινωνιολογική προσέγγιση στο φαινόμενο των κοινοτήτων ανοικτού κώδικα στο βιβλίο: Pekka Himanen, Linus Torvalds and Manuel Castells, "The Hacker Ethic", Random House, 2001.

Η αρχική, και μάλλον σωστότερη, ονομασία του ανοικτού κώδικα είναι "Ελεύθερος Κώδικας". Στα Αγγλικά, όμως, η λέξη "ελεύθερος" ταυτίζεται με τη λέξη "δωρεάν" (free) και οδήγησε σε πολλές παρεξηγήσεις. Ο πατέρας του ελεύθερου κώδικα και ιδρυτής του Free Software Foundation (www.fsf.org), Ρίτσαρντ Στώλμαν, εξηγεί την πολιτική του φιλοσοφία στο βιβλίο: Richard Stallman, Lawrence Lessig and Joshua Gay, "Free Software, Free Society: Selected Essays of Richard M. Stallman", FSF, 2002.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που, σκοπίμως, δεν αγγίζει το άρθρο μου στον "Οικονομικό", αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και το πως αυτά δημιουργούν ή όχι κίνητρα για καινοτομία και, κατ'επέκταση, οικονομική ανάπτυξη. Ο καθηγητής Νομικής του πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Λώρενς Λέσιγκ, είναι ένας από τους θερμότερος και πολυγραφότερους υποστηρικτές των πνευματικών δικαιωμάτων "ανοικτού" τύπου στην οικονομία της γνώσης. Αξίζει να διαβάσετε το βιβλίο του: Lawrence Lessig, "The Future of Ideas: The Fate of the Commons in a Connected World", Random House, 2001.

Για να καταλάβετε τις κοινότητες ανοικτού κώδικα δεν αρκούν τα βιβλία. Ακολουθήστε τους ίδιους τους χάκερ στο Διαδίκτυο: http://www.gnu.org/; http://www.opensource.org/; www.catb.org/~esr; http://www.tldp.org/; http://www.cvshome.org/ και φυσικά μια από τις ελληνικές κοινότητες στη διεύθυνση http://www.open-source.gr/

Παρακολουθείστε την ακαδημαϊκή έρευνα στο χώρο, στις διευθύνσεις: http://opensource.ucc.ie/; http://www.ibiblio.org/osrt/; http://www.isr.uci.edu/research-open-source.html; http://opensource.mit.edu/

Για τη σημασία και τη διάρθρωση της εταιρικής διακυβέρνησης βλ. το άρθρο του Νικόλαου Τραυλού με τίτλο "Εταιρική Διακυβέρνηση: Έννοιες και εμπειρικά πορίσματα" που δημοσιεύτηκε πρώτο στη σειρά "Σύγχρονες Τάσεις στο Μάνατζμεντ" του "Οικονομικού Ταχυδρόμου", την 1η Φεβρουαρίου 2003.

Μπορείτε να κατεβάσετε το πλήρες άρθρο εδώ .

Κυριακή, Ιανουαρίου 16, 2005

Open-Source Biology Evolves

Open-Source Biology Evolves

Ενα σημαντικό άρθρο στο περιοδικό WIRED!