Κυριακή, Ιανουαρίου 16, 2005

Μια επιχειρηματική προσέγγιση του Open Source και του Free Software

Στο πρώτο μάθημα κάθε οικονομικής σχολής οι μελλοντικοί οικονομολόγοι και επιχειρηματίες διδάσκονται ότι στον κόσμο αυτό "δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα". Μαθαίνουν δηλαδή ότι με την εξαίρεση του αέρα που αναπνέουμε, του ήλιου και των άλλων δώρων της φύσης, τα πάντα είτε ανήκουν σε άλλους ανθρώπους είτε παράγονται από αυτούς και χρειάζεται να τους "αποζημιώσουμε" για το δικαίωμα χρήσης που μας παρέχουν.
Είναι φυσικό λοιπόν οι επιχειρήσεις να δυσπιστούν απέναντι σε οτιδήποτε τους προσφέρεται δωρεάν, υποπτευόμενες πως είτε η ποιότητά του είναι χαμηλότερη είτε εμπεριέχει κάποιο ελάττωμα που θα τις ζημιώσει μελλοντικά.
Τι είναι το Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (Open Source)
Για τον επιχειρηματία πρόκειται απλώς για λογισμικό που διατίθεται δωρεάν και με όλο του τον κώδικα. (Το λογισμικό "γράφεται" με μια γλώσσα προγραμματισμού και στη συνέχεια αυτός ο "πηγαίος κώδικας", δηλαδή ό,τι γράφτηκε στη γλώσσα, μετατρέπεται σε εκτελέσιμο πρόγραμμα.)
Αντίθετα, στο εμπορικό λογισμικό ο χρήστης όχι μόνο πληρώνει για να λάβει το πρόγραμμα που θα "τρέχει" στον Η/Υ του, αλλά δεν έχει στη διάθεσή του και τον πηγαίο κώδικα. Δεν μπορεί λοιπόν να αλλάξει το πρόγραμμα ο ίδιος και πρέπει να ζητά (και να πληρώνει) όποια τροποποίηση επιθυμεί μόνο στον αρχικό κατασκευαστή.
Σημείωση: Η παραπάνω ερμηνεία είναι λίγο απλοϊκή (αρκετή όμως για τους σκοπούς αυτού του άρθρου). Ιδεολογικά υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο λογισμικό ανοικτού κώδικα (Open Source) και το ελεύθερο λογισμικό (Free Software), καθώς το πρώτο υποστηρίζει ότι ο κώδικας πρέπει να είναι διαθέσιμος σε όλους διότι αυτό κάνει τα προγράμματα καλύτερα, ενώ το δεύτερο ότι ο κώδικας πρέπει να είναι διαθέσιμος σε όλους διότι μόνο έτσι η ελευθερία του χρήστη δεν περιορίζεται από τις αποφάσεις του κατασκευαστή. (Το ότι τα προγράμματα γίνονται καλύτερα λοιπόν αποτελεί ένα ευχάριστο αλλά δευτερεύον χαρακτηριστικό. Οι οπαδοί του Free Software θα το χρησιμοποιούσαν ακόμη κι αν το εμπορικό λογισμικό ήταν καλύτερης ποιότητας από το δικό τους.)
Τα πλεονεκτήματα του Open Source
(Οι περισσότερες από τις συγκρίσεις που ακολουθούν γίνονται μεταξύ Windows και GNU\Linux μια και τα πρώτα αποτελούν το de facto μονοπώλιο στο επιχειρηματικό λογισμικό, ενώ το δεύτερο τη δημοφιλέστερη πλατφόρμα εφαρμογών σε Open Soure. Υπάρχουν λοιπόν πολύ περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία.)
1. Αξιοπιστία - Πολλές έρευνες (Zdnet, Bloor Research, Syscontrol AG, Netcraft κ.λπ.) έχουν δείξει την ανωτερότητα εφαρμογών όπως το λειτουργικό σύστημα GNU\Linux και ο Apache web server. Για παράδειγμα, σε δοκιμή του Zdnet διάρκειας 10 μηνών τα Windows NT "κράσαραν" κατά μέσο όρο μια φορά κάθε 6 εβδομάδες και απαιτούσαν 30 λεπτά για την επισκευή τους ενώ το GNU\Linux ποτέ! Αν αυτό σας φαίνεται "παράλογο" (το δωρεάν λειτουργεί πιο αξιόπιστα από το πληρωμένο) θυμηθείτε ότι οι εφαρμογές Open Source είναι αποτέλεσμα εθελοντικής εργασίας. Δεν υπάρχει λοιπόν πίεση από το Marketing και τις πωλήσεις να παρουσιάσουμε κάτι ακόμη κι αν δεν είναι έτοιμο ή καλά δοκιμασμένο, ενώ όλοι μπορούν να δουν, να σχολιάσουν και να διορθώσουν τη δουλειά των άλλων.
2. Αποδοτικότητα - Μεγάλος αριθμός συγκριτικών δοκιμών έχει αποδείξει την ταχύτητα και αποδοτικότητα πολλών Open Source εφαρμογών βασισμένων στο GNU\Linux (π.χ. PC Magazine, Sys Admin magazine, SPEC Consortium, IBM, Fastcenter, Ziff Davis, Mindcraft κ.λπ.).
3. Επεκτασιμότητα - Οι περισσότερες επιχειρηματικές εφαρμογές επιθυμούν χαμηλό κόστος εκκίνησης με εύκολη και γρήγορη αναβάθμιση, αν αποδειχθεί ότι η υπηρεσία που δημιουργήθηκε είναι δημοφιλής. Λόγω του ελεύθερου κώδικά τους οι εφαρμογές Open Source μπορούν εύκολα να τοποθετηθούν σε πολλά διαφορετικά είδη (πλατφόρμες) υπολογιστών, αλλά και να λειτουργήσουν "εν παραλλήλω" σε μεγάλα συστήματα υψηλών επιδόσεων.
4. Ασφάλεια δεδομένων - Όλοι οι κρυπτογράφοι γνωρίζουν πως όποιο σύστημα ελέγχεται από πολλούς ανθρώπους είναι ασφαλέστερο από εκείνο που διαχειρίζονται μόνο λίγοι (όσο "καταρτισμένοι ή ευφυείς" κι αν είναι αυτοί). Χάρη στον ανοικτό τους κώδικα οι εφαρμογές Open Source "ελέγχονται" από χιλιάδες ανθρώπους και τα όποια προβλήματά τους ανακαλύπτονται πολύ γρήγορα. Για παράδειγμα, όπως έδειξε έρευνα της Attrition.org το 59% των defaced (τους άλλαξαν τη home page) sites στο Internet έτρεχαν Windows, ενώ μόνο το 21% GNU\Linux , πράγμα που θα ήταν φυσιολογικό μόνο αν στο δίκτυο υπήρχαν 3 φορές περισσότερα συστήματα Windows απ' ό,τι GNU\Linux (κάτι που φυσικά δεν συμβαίνει). ʼλλη έρευνα (SecurityPortal) έδειξε πως η ταχύτητα διευθέτησης όσων προβλημάτων εμφανίζονται στο GNU\Linux είναι πολύ μεγαλύτερη απ' ό,τι στα Windows.
5. Προστασία από ιούς - Υπάρχουν περίπου 60.000 ιοί για Windows και περίπου 40 για GNU\Linux.
6. Χαμηλότερο κόστος λειτουργίας (Total Cost of Ownership) - Το Open Source λογισμικό (λειτουργικά συστήματα, βάσεις δεδομένων κ.λπ.) παρέχεται δωρεάν και για απεριόριστο αριθμό χρηστών.
Επίσης, η επιχείρηση μπορεί να αξιοποιήσει παλαιότερο εξοπλισμό (αφού είναι ελεύθερη να κάνει τροποποιήσεις στον κώδικα), μειώνοντας έτσι τα έξοδά της. Χαρακτηριστική εδώ είναι η περίπτωση του Amazon.com. Ελάχιστοι γνωρίζουν ότι το γνωστό βιβλιοπωλείο κατάφερε να καταστεί κερδοφόρο επειδή στράφηκε στο Open Source λογισμικό, μειώνοντας θεαματικά τα έξοδά του. Επίσης, πολλές χρηματιστηριακές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν Linux γεγονός που κρατούν κρυφό, θεωρώντας το ως ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα!
7. Ευκολότερες και φθηνότερες επεκτάσεις - Επειδή ο χρήστης διαθέτει πρόσβαση στον κώδικα του λογισμικού που χρησιμοποιεί μπορεί να ζητήσει επεκτάσεις ή αλλαγές από οποιονδήποτε. Ο κατασκευαστής δηλαδή δεν διαθέτει μονοπωλιακή δύναμη επάνω του και δεν μπορεί να τον "εκβιάσει" με υποχρεωτικές αναβαθμίσεις ή υπέρογκες χρεώσεις για μικρές εργασίες. Αν ο χρήστης λοιπόν δεν είναι ικανοποιημένος από τη συνεργασία ενός προμηθευτή μπορεί να απευθυνθεί σε κάποιον άλλον, χωρίς να απαιτηθεί η αντικατάσταση των εφαρμογών που χρησιμοποιεί.
8. Διαρκής και εκτενής υποστήριξη - Οι κατασκευαστές εμπορικού λογισμικού διορθώνουν μόνο τα πιο ενοχλητικά από τα προβλήματα των εφαρμογών τους και υποχρεώνουν τους πελάτες τους να αγοράζουν νέες αναβαθμίσεις ακόμη κι αν δεν τις χρειάζονται, σταματώντας την υποστήριξη των παλαιότερων εκδόσεων του προγράμματος. Στις εφαρμογές Open Source όμως η επιχείρηση μπορεί να διορθώσει η ίδια ό,τι την "πονάει" στην εφαρμογή και δεν υποχρεώνεται να αναβαθμίσει τίποτε αν δεν το επιθυμεί.
9. Το μέλλον ανήκει στο Open Source - Το 49% των Ευρωπαίων CIOs (Chief Information Officers) δηλώνει ότι θα υιοθετήσει εφαρμογές Open Source στην επιχείρησή του (Φεβρουάριος 2002) λόγω χαμηλότερου κόστους λειτουργίας (54%), χαμηλότερης δαπάνης αγοράς (24%), μεγαλύτερου ελέγχου (22%) και υψηλότερης ασφάλειας δεδομένων (22%).
Τα μειονεκτήματα του Open Source
1. Μερίδιο αγοράς - Αν και ο Apache αποτελεί τον δημοφιλέστερο web server στο Internet και το GNU\Linux διαθέτει ένα μεγάλο ποσοστό της αγοράς των Internet Servers, στην Ελλάδα υπάρχουν ακόμη πολύ λίγοι τεχνικοί με εμπειρία σε παρόμοια συστήματα. Αναμφίβολα πάντως οι γνώσεις τους είναι πολύ μεγαλύτερες από εκείνες του μέσου windows administrator ο οποίος συνήθως μπορεί να εκτελέσει μόνο τις πολύ βασικές λειτουργίες ενός συστήματος και αγνοεί τις πιο προχωρημένες δυνατότητες και εφαρμογές του. (Είναι πιο εύκολο να μάθεις τις βασικές λειτουργίες ενός windows συστήματος, αλλά δυσκολεύεσαι κατόπιν πολύ περισσότερο απ' ό,τι στο GNU\Linux για να κατανοήσεις και να υλοποιήσεις κάτι προχωρημένο.)
2. Ενδοεταιρικός καταλογισμός ευθυνών - Όπως λέει ένα γνωστό αμερικάνικο ρητό "Κανείς δεν απολύθηκε επειδή αγόρασε IBM". Ένα προϊόν της Microsoft ή της Oracle μπορεί να κοστίζει πολύ περισσότερα χρήματα και να προσφέρει λιγότερα απ' όσα μια εφαρμογή Open Source, αλλά όποιο πρόβλημα και αν παρουσιαστεί, το στέλεχος που εισηγήθηκε την αγορά του μπορεί πάντοτε να ισχυριστεί πως "έκανα μια επώνυμη επιλογή ενός μεγάλου ονόματος για να έχουμε το καλύτερο". Αν όμως πάει στραβά το παραμικρό σε μια εφαρμογή Open Source (και στην πληροφορική πάντα κάτι θα λειτουργήσει στραβά) η μομφή "γιατί εμπιστευθήκαμε κάτι φτηνιάρικο;" δύσκολα μπορεί να απαντηθεί με επιτυχία, ειδικά αν ο ερωτών είναι ο άσχετος από υπολογιστές προϊστάμενος όπως συμβαίνει συνήθως. Τα πράγματα θα ήταν καλύτερα αν υπήρχαν και στη χώρα μας εταιρείες εξειδικευμένες στην υποστήριξη open source εφαρμογών, αλλά απ' όσο γνωρίζω αυτό δεν συμβαίνει.
Συμπεράσματα
Προσωπικά θεωρώ ότι τα πλεονεκτήματα της χρήσης open source λογισμικού σε οποιαδήποτε εφαρμογή εκτός από το Desktop (προς το παρόν) είναι τόσο μεγάλα που κάθε επιχείρηση πρέπει να τα μελετά πολύ σοβαρά. Κάθε επιχείρηση βέβαια έχει διαφορετικές απαιτήσεις, ανάγκες και προτεραιότητες. Ίσως λοιπόν το Open Source να μην είναι ακόμη κατάλληλο για σας. Προσφέρει όμως τόσα πολλά που σίγουρα όμως δεν πρέπει να αγοράσετε τίποτε άλλο αν δεν μελετήσετε πρώτα πολύ σοβαρά αυτή την εναλλακτική λύση.

Γιώργος Επιτήδειος
19 Ιουλίου 2002


1 σχόλιο:

bizwriter είπε...

1. ΣΧΕΤΙΚΑ με το: "Στο πρώτο μάθημα κάθε οικονομικής σχολής οι μελλοντικοί οικονομολόγοι και επιχειρηματίες διδάσκονται ότι στον κόσμο αυτό "δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα"...τα πάντα είτε ανήκουν σε άλλους ανθρώπους είτε παράγονται από αυτούς και χρειάζεται να τους "αποζημιώσουμε" για το δικαίωμα χρήσης που μας παρέχουν".

Πράγματι αυτή η φράση ("δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα") είναι βασική στην οικονομική επιστήμη. Ωστόσο, ο συντάκτης την ερμηνεύει, θεωρώ, "λανθασμένα".

Η φράση αυτή δεν σημαίνει (μόνο) ότι για να πάρεις κάτι πρέπει να πληρώσεις, αλλά ότι γενικά τα "πάντα" έχουν μια τιμή. Μπορεί κάτι να ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ δωρεάν, αλλά δεν ΕΙΝΑΙ δωρεάν. Με άλλα λόγια, όλα έχουν κάποιο κόστος το οποίο κάπως κάποιος το επωμίζεται. Π.χ. για να παω να κάτσω σε ένα όμορφο, φροντισμένο πάρκο, δεν χρειάζεται να πληρώσω κάτι. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το πάρκο και η φροντίδα του δεν έχουν κόστος. Απλά το κόστος αυτό το επωμίζεται ο Δήμος -σε τελική ανάλυση, βέβαια, ο δημότης μέσω του δημοτικού φόρου.

2. ΣΧΕΤΙΚΑ με το: "Για τον επιχειρηματία πρόκειται απλώς για λογισμικό που διατίθεται δωρεάν και με όλο του τον κώδικα...Αντίθετα, στο εμπορικό λογισμικό ο χρήστης όχι μόνο πληρώνει για να λάβει το πρόγραμμα που θα "τρέχει" στον Η/Υ του, αλλά δεν έχει στη διάθεσή του και τον πηγαίο κώδικα. Δεν μπορεί λοιπόν να αλλάξει το πρόγραμμα ο ίδιος και πρέπει να ζητά (και να πληρώνει) όποια τροποποίηση επιθυμεί μόνο στον αρχικό κατασκευαστή. Σημείωση: Η παραπάνω ερμηνεία είναι λίγο απλοϊκή (αρκετή όμως για τους σκοπούς αυτού του άρθρου)".

Μπορεί ο συντάκτης να παραδέχεται ότι "η παραπάνω ερμηνεία είναι λίγο απλοϊκή", αλλά σε μένα προσωπικά φαίνεται υπεραπλουστευμένη.

Δεν το γνωρίζω καλά το θέμα, οπότε διορθώστε με αν κάνω λάθος, αλλά νομίζω ότι το open source δίνεται δωρεάν στους απλούς χρήστες, αλλά πωλείται (έναντι χαμηλού τιμήματος) στις εταιρείες.

Και το σημαντικότερο: και να μην πωλείται, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι δωρεάν, όπως γράφει ο συντάκτης, αφότου, από ό,τι γνωρίζω, η εταιρεία πληρώνει για το support, τα updates και γενικά τα services που θα χρειαστεί.

Self-promoting PS. Αν σας ενδιαφέρει να διαβάσετε αν ο Adam Smith θα χρησιμοποιούσε το Linux πηγαίνετε στο: http://marketingpro.blogspot.com/2005/01/adam-smith-linux.html